Xưởng xin nói thật ngay từ đầu. Một tượng Đức Mẹ 4m không còn là chuyện mua một pho tượng. Đó là một công trình, có kỹ sư, có giấy tờ, có xe quá khổ, có cột thu sét, và có cả những đêm anh em thức trắng chờ xe chở tượng qua cầu. Không phải xưởng nào cũng nhận làm cỡ này, và giáo xứ hay linh đài nào tính làm cũng nên biết trước những việc sẽ phải lo, để khỏi bỡ ngỡ giữa chừng.
Bài này mình kể lại những việc đó theo thứ tự, từ chọn chất liệu đến ngày khánh thành.
Trả lời ngắn cho anh chị: tượng Đức Mẹ 4m thường được làm theo ba hướng, là đá trắng ghép nhiều khối có khung chốt inox, composite có khung cốt thép bên trong, hoặc đồng đúc từng mảng rồi hàn ghép. Ngọc quý không phù hợp làm toàn thân tượng ở cỡ này. Công trình cần kỹ sư kết cấu thiết kế móng và tính tải gió, có thể cần xin phép xây dựng theo quy định địa phương, phải có phương án vận chuyển hàng quá khổ, hệ thống chống sét và chống bão. Chiều cao 4m thường là phần tượng, chưa gồm bệ, nên tổng chiều cao công trình còn cao hơn nhiều.
Ba hướng chất liệu cho tượng Đức Mẹ 4m
Đá trắng ghép khối
Đây là hướng bền nhất và cũng tốn công nhất. Đá cẩm thạch trắng hay đá trắng Nghệ An được chia thành nhiều khối, mỗi khối nặng hàng tấn, tạc riêng rồi ghép lại bằng chốt inox và keo chuyên dụng. Cái khó nằm ở chỗ chọn đủ số khối cùng tông màu, cùng thớ vân, để khi ghép xong không thấy loang. Có khi phải chọn từ một lô đá lớn, bỏ đi nhiều khối không đạt. Thời gian làm dài, chi phí cao, nhưng đổi lại là một pho tượng đứng được qua nhiều thế hệ mà không cần sơn sửa.
Composite có khung cốt thép
Nhẹ hơn đá rất nhiều, làm nhanh hơn, dễ vận chuyển hơn. Bên trong có khung thép chịu lực, bên ngoài là lớp composite đúc theo khuôn từ mẫu điêu khắc, rồi lên màu vẽ tay hoặc sơn giả đá. Hợp với nơi có nền đất yếu, khó làm móng nặng, hoặc nơi đường vào hẹp. Điều cần nói rõ là composite ngoài trời phải bảo dưỡng, sơn lại theo chu kỳ vài năm, và khung thép phải xử lý chống gỉ thật kỹ.
Đồng đúc
Đồng rất bền ngoài trời, chịu được gió bão tốt nhờ vỏ mỏng mà chắc, có khung bên trong. Tượng được đúc từng mảng rồi hàn ghép, đánh màu. Nhược điểm là tông màu đồng tối, lâu năm chuyển màu xanh rỉ đồng nếu không xử lý bề mặt. Một số nơi thích vẻ cổ kính đó, nhiều nơi khác ở mình lại muốn tượng Mẹ màu trắng.
Còn ngọc, xưởng không khuyên làm toàn thân tượng 4m bằng ngọc. Khối ngọc lớn hiếm đến mức gần như không thể gom đủ cho cỡ này, và ngọc ngoài trời mất đi độ trong. Nếu cộng đoàn muốn có ngọc, có thể dùng ngọc ở vài chi tiết như tràng hạt trên tay Mẹ hay triều thiên, hoặc làm riêng một tượng Mẹ bằng ngọc nhỏ hơn đặt trong nhà nguyện cạnh đó. Anh chị muốn hiểu thêm các loại đá và ngọc làm tượng, xem bài điêu khắc tượng Công giáo bằng đá trắng, đá quý theo yêu cầu.
Giấy tờ và xin phép xây dựng
Một công trình tượng cao cộng bệ có khi lên tới bảy tám mét, đặt nơi công cộng, thì nhiều địa phương sẽ yêu cầu hồ sơ xin phép xây dựng. Quy định mỗi nơi mỗi khác, xưởng không dám nói chắc thay cơ quan chức năng. Cách làm an toàn là ban xây dựng hỏi phòng quản lý đô thị hoặc bộ phận xây dựng ở địa phương từ sớm. Xưởng sẽ cung cấp bản vẽ tượng, kích thước, tải trọng ước tính để kỹ sư làm hồ sơ. Giáo xứ cũng nên trình bày với Tòa Giám mục theo nề nếp của giáo phận.
Vận chuyển tượng 4m
Đây là phần nhiều người không nghĩ tới. Tượng đá ghép khối thì chở từng khối, nhưng mỗi khối vẫn rất nặng và cồng kềnh. Tượng composite hay đồng thường chở thành vài phần lớn. Có những đoạn phải xin giấy phép lưu hành xe quá khổ, quá tải, phải đi vào giờ được phép, phải khảo sát trước cầu yếu, dây điện thấp, khúc cua hẹp trên đường vào. Đường vào linh đài ở vùng núi hay vùng quê nhiều khi mới là chỗ khó nhất. Xưởng sẽ cử người đi xem tuyến đường trước khi chốt phương án chia khối, vì cách chia khối phụ thuộc vào xe nào vào được tận nơi.
Chống sét và chống bão
Tượng 4m trên bệ cao thường là điểm cao nhất trong khu đất trống. Nên hệ thống chống sét gần như là bắt buộc, nhất là với tượng đồng hay tượng có khung thép. Kỹ sư điện sẽ thiết kế kim thu sét và dây dẫn xuống đất sao cho kín đáo, không làm mất vẻ trang nghiêm của tượng.
Về bão, cỡ 4m chịu lực gió lớn hơn nhiều so với các cỡ nhỏ. Kỹ sư kết cấu phải tính tải gió theo vùng, nhất là các tỉnh ven biển miền Trung. Khung chốt bên trong tượng, thanh neo từ móng lên, mối ghép giữa các khối đều phải tính theo đó. Sau mỗi mùa bão, nên có người kiểm tra các mối ghép và chân bệ. Cách chăm sóc tượng ngoài trời hằng năm, anh chị đọc thêm bài cách bảo quản tượng Đức Mẹ ngoài trời.
Ngày làm phép và khánh thành
Sau bao nhiêu tháng chờ, ngày dựng xong tượng Mẹ là ngày vui của cả vùng. Thường giáo xứ sẽ mời Đức Giám mục hoặc cha đại diện đến làm phép tượng và chủ sự thánh lễ khánh thành. Nhiều nơi chọn một ngày lễ kính Mẹ, như lễ Mẹ Lên Trời 15/8 hay lễ Mẹ Mân Côi 7/10. Nếu muốn khánh thành đúng dịp đó, nên tính lùi thời gian chế tác, vận chuyển, lắp đặt và để dư ra vài tuần phòng trời mưa. Có nơi còn tổ chức rước kiệu quanh tượng trong ngày khánh thành, theo truyền thống dâng hoa và rước kiệu kính Đức Mẹ của Giáo hội.
Một số sản phẩm đá tự nhiên của xưởng, anh chị xem ở trang điêu khắc đá Beconi.
Mấy câu anh chị hay hỏi xưởng
Nên chọn đá hay composite cho tượng 4m?
Nếu ngân sách và đường vào cho phép, đá trắng ghép khối bền lâu nhất. Nếu nền đất yếu, đường vào khó hoặc cần làm nhanh, composite cốt thép là lựa chọn hợp lý hơn.
Tượng 4m có tạc nguyên khối được không?
Gần như không. Khối đá đủ lớn rất khó khai thác và vận chuyển. Tượng cỡ này hầu như đều ghép khối có tính toán.
Xưởng có lo luôn phần lắp đặt không?
Xưởng cử thợ đi cùng để ghép tượng và chỉnh hoàn thiện tại chỗ. Phần móng, bệ, chống sét do đơn vị xây dựng địa phương làm theo thiết kế của kỹ sư.
Một tượng Mẹ cao 4m sẽ đứng đó nhìn bao thế hệ con cái qua lại, có người đến xin ơn, có người đến tạ ơn. Công trình lớn thì việc nhiều, nhưng làm từng bước cẩn thận thì sẽ xong. Quý cha và ban xây dựng nào đang ấp ủ dự án, xin liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline/Zalo trên website catholicvn.com hoặc nhắn tin fanpage Beconi. Xưởng sẽ cùng ngồi lại bàn từ chất liệu, cách chia khối đến tuyến đường vận chuyển, rồi báo giá theo phương án cụ thể. Xin Mẹ chúc lành cho công trình.
