Tối thứ Tư nào cũng vậy, hồi nhỏ mình theo bà nội lên nhà thờ đọc kinh Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp. Nhà thờ đông nghẹt, người đứng cả ra ngoài sân. Bà hay chỉ lên bức ảnh Mẹ và bảo: “Con nhìn kìa, đứng chỗ nào Mẹ cũng nhìn con.” Mấy chục năm sau, khi làm ở xưởng tượng Beconi, mình mới hiểu hết cái hay của bức ảnh ấy, vì muốn làm một pho tượng Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp cho đúng thì phải hiểu từng chi tiết nhỏ trong đó.
Nhiều gia đình nhắn hỏi xưởng có làm tượng Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp không, làm tượng tròn hay phù điêu thì đẹp hơn. Mình xin kể gốc gác bức ảnh trước.
Nói gọn cho dễ nhớ: Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp vốn là một bức ảnh thánh (icon) vẽ trên gỗ theo lối Byzantine, hiện được tôn kính tại nhà thờ Thánh Anphongsô ở Rôma. Năm 1866, Đức Giáo hoàng Piô IX trao bức ảnh cho Dòng Chúa Cứu Thế, với lời dặn hãy làm cho Mẹ được nhiều người biết đến. Lễ kính Mẹ Hằng Cứu Giúp là ngày 27 tháng 6, và nhiều giáo xứ có thói quen đọc kinh cầu Mẹ vào thứ Tư hằng tuần.
Bức ảnh thánh gốc của Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp
Bức ảnh này đã có từ nhiều thế kỷ trước, người ta cho là xuất phát từ vùng đảo Crete (Hy Lạp) rồi được đem về Rôma. Lịch sử ban đầu có nhiều truyền tụng khác nhau nên mình không kể chi tiết. Điều chắc chắn là sau một thời gian bị lãng quên, bức ảnh được tìm lại và trao cho các cha Dòng Chúa Cứu Thế. Từ đó, lòng sùng kính lan ra khắp nơi theo bước chân các nhà truyền giáo của Dòng.
Ở Việt Nam, các cha Dòng Chúa Cứu Thế đến vào thế kỷ 20 và mang theo lòng sùng kính này. Ông bà anh chị em ở Sài Gòn chắc ai cũng biết Đền Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp ở đường Kỳ Đồng, còn ngoài Hà Nội có nhà thờ Thái Hà. Những buổi tối thứ Tư ở hai nơi này đã thành nét quen thuộc của nhiều thế hệ giáo dân.
Đọc hiểu từng chi tiết trên ảnh Mẹ
Lần đầu nhìn, có người thấy bức ảnh hơi “lạ” so với những tượng Đức Mẹ quen thuộc. Nền vàng, Mẹ mặc áo choàng màu xanh thẫm, áo trong màu đỏ, bế Chúa Hài Đồng trên tay trái. Lối vẽ phẳng, đường nét đơn sơ, đúng kiểu ảnh thánh phương Đông. Nhưng chính những chi tiết nhỏ mới là phần giảng dạy của bức ảnh.
Hai Tổng lãnh thiên thần cầm dụng cụ khổ nạn
Phía trên hai bên đầu Mẹ là hai Tổng lãnh thiên thần. Thánh Micae cầm ngọn giáo, cây sậy có miếng bọt biển và chén giấm. Thánh Gabriel cầm cây thánh giá và mấy cái đinh. Đó là những thứ dùng trong cuộc khổ nạn của Chúa. Các ngài như đang cho Chúa Hài Đồng thấy trước con đường thập giá Người sẽ đi.
Chúa Hài Đồng tuột một chiếc dép
Chi tiết mà con nít nhìn là thấy ngay: Chúa Hài Đồng quay đầu nhìn các thiên thần, hai tay nắm chặt lấy tay Mẹ, một bàn chân bị tuột chiếc dép đang lủng lẳng. Cách hiểu phổ biến là Chúa Con hoảng sợ, chạy vội vào lòng Mẹ, đến nỗi rơi cả dép. Chúa còn tìm đến Mẹ khi sợ hãi, huống chi mình.
Ánh mắt Mẹ nhìn người xem
Đây là điều bà nội mình nói. Mẹ không nhìn Chúa Con, cũng không nhìn thiên thần, mà nhìn thẳng ra phía người đang cầu nguyện. Ánh mắt buồn mà hiền, như đang mời mình. Tay phải Mẹ không nắm chặt Chúa mà mở ra, như chỉ cho mình thấy Chúa. Ở xưởng, phần mặt và ánh mắt luôn là khâu làm kỹ nhất, vì nếu lệch một chút là mất ngay cái hồn ấy.
Làm tượng Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp: tượng tròn hay phù điêu?
Vì bản gốc là tranh phẳng, nên chuyển thành tượng là việc phải tính kỹ. Ở xưởng tượng Beconi, chúng tôi thường tư vấn hai hướng.
Hướng thứ nhất là phù điêu. Đây là cách giữ sát tinh thần ảnh gốc nhất: Mẹ và Chúa nổi lên trên nền, hai thiên thần nhỏ ở góc trên, nền có thể dát nhũ vàng hoặc sơn vàng. Phù điêu hợp treo tường phòng khách, đặt phía sau bàn thờ, hay gắn trên mặt tiền nhà nguyện. Nhà chung cư nhỏ cũng dùng được vì không chiếm chỗ.
Hướng thứ hai là tượng tròn. Mẹ đứng hoặc ngồi bế Chúa, áo xanh thẫm, khăn có ngôi sao trên trán, hai thiên thần có thể làm tách riêng hai bên hoặc bỏ bớt cho gọn. Tượng tròn hợp đặt trong đài Mẹ ở sân nhà, sân nhà thờ, hoặc làm tượng chính trên bàn thờ Công giáo gia đình.
Về chất liệu, anh chị có thể tham khảo mấy loại xưởng hay làm:
- Composite lên màu vẽ tay: nhẹ, giữ màu tốt, hợp đặt trong nhà và cả ngoài trời có mái che.
- Đá trắng, cẩm thạch: trang nghiêm, bền lâu, hợp đài Mẹ ngoài trời.
- Phù điêu composite dát nhũ: hợp treo tường, gần với ảnh gốc nhất.
- Tượng mini 15 đến 30cm: để bàn học, bàn làm việc, làm quà.
Anh chị nào muốn so sánh kỹ hơn có thể đọc thêm bài về chất liệu tượng Đức Mẹ Maria mà xưởng đã viết.
Mấy điều xưởng hay dặn khi đặt tượng
Màu áo Mẹ trong ảnh gốc là xanh thẫm gần như đen, chứ không phải xanh da trời như tượng Đức Mẹ Ban Ơn. Có khách thích màu tươi hơn, xưởng vẫn làm được, nhưng nên giữ tông trầm thì nhìn mới ra Mẹ Hằng Cứu Giúp. Lớp nền vàng cũng vậy, vàng ấm thì đẹp hơn vàng chói.
Kích thước thì tùy chỗ đặt. Tượng Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp trên bàn thờ gia đình nên thấp hơn cây Thánh giá ở giữa. Tượng ngoài trời thì nhìn diện tích sân mà tính, xưởng sẽ gợi ý tỷ lệ cùng chân đế.
Giá tùy kích thước, chất liệu và độ chi tiết, anh chị liên hệ để xưởng báo giá. Tượng làm xong, gia đình nhớ xin cha xứ làm phép trước khi đặt lên bàn thờ.
Các mẫu tượng và phù điêu Mẹ Hằng Cứu Giúp xưởng đang có, anh chị xem ở trang tượng Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp.
Câu hỏi thường gặp
Tượng Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp khác tượng Đức Mẹ khác ở điểm nào?
Dễ nhận nhất là Mẹ bế Chúa Hài Đồng đang quay nhìn hai thiên thần cầm dụng cụ khổ nạn, và một chiếc dép tuột khỏi chân Chúa. Áo Mẹ màu xanh thẫm, nền thường màu vàng theo ảnh gốc.
Vì sao lại đọc kinh Mẹ Hằng Cứu Giúp vào thứ Tư?
Đây là thói quen đạo đức được các cha Dòng Chúa Cứu Thế phổ biến, không phải luật buộc. Ở Việt Nam, kinh tối thứ Tư đã gắn liền với Đền Kỳ Đồng, nhà thờ Thái Hà và rất nhiều giáo xứ.
Nhà nhỏ có nên làm phù điêu thay vì tượng tròn?
Nên. Phù điêu treo tường gọn, giữ đúng bố cục ảnh gốc, lại không tốn mặt bàn.
Xưởng có gửi tượng Mẹ Hằng Cứu Giúp ra nước ngoài không?
Có. Xưởng thường gửi tượng và bàn thờ cho bà con ở Mỹ, Úc, châu Âu, đóng thùng gỗ chắc chắn. Ai thích tượng đá có thể xem thêm tượng Đức Mẹ bằng đá trắng, ngọc quý của xưởng.
Mỗi lần thấy một pho tượng Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp rời xưởng, anh em chúng tôi lại nhớ câu bà nội mình nói năm nào: đứng chỗ nào Mẹ cũng nhìn con. Mong gia đình anh chị cũng có Mẹ nhìn theo trong mọi giờ kinh tối. Anh chị cần tư vấn mẫu tượng hay phù điêu, cứ liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline/Zalo trên website catholicvn.com, hoặc nhắn tin fanpage Beconi. Xem thêm các mẫu tượng Đức Mẹ Maria khác của xưởng để có thêm lựa chọn.
