Hồi nhỏ, mình để ý nhà nào trong xóm đạo cũng có tượng Mẹ, mà mỗi nhà một kiểu. Nhà này Mẹ dang tay, nhà kia Mẹ chắp tay cầm tràng hạt, nhà bên cạnh lại có Mẹ mặc áo dài bế Chúa Hài Đồng. Lớn lên vào làm ở xưởng tượng mới hiểu, mỗi dáng tượng Đức Mẹ Maria gắn với một tước hiệu, một lần Mẹ hiện ra, hay một mầu nhiệm mà Giáo hội suy niệm.
Tước hiệu thì nhiều lắm, chỉ riêng kinh Cầu Đức Bà đã có mấy chục lời gọi Mẹ. Bài này chúng tôi chỉ nói về những mẫu tượng mà giáo dân Việt Nam hay đặt nhất ở xưởng.
Câu trả lời ngắn: tượng Đức Mẹ Maria phổ biến ở Việt Nam gồm các mẫu Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội, Đức Mẹ Ban Ơn, Đức Mẹ Lộ Đức, Đức Mẹ Fatima, Đức Mẹ Mân Côi, Đức Mẹ Sầu Bi, Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp, Đức Mẹ La Vang và Đức Mẹ bế Chúa Hài Đồng. Mỗi mẫu có dáng đứng, màu áo, vật cầm trên tay riêng để nhận ra. Chọn mẫu nào là tùy lòng sùng kính của gia đình, không có mẫu nào “đúng” hơn mẫu nào, vì tất cả đều là một Mẹ Maria.
Các mẫu tượng Đức Mẹ Maria theo tước hiệu
Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội
Năm 1854, Đức Giáo hoàng Piô IX công bố tín điều Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội. Tượng Mẹ Vô Nhiễm thường mặc áo trắng, choàng xanh, đứng trên quả địa cầu, chân đạp đầu con rắn, có khi thêm vầng trăng dưới chân và vòng mười hai ngôi sao quanh đầu. Lễ kính Mẹ Vô Nhiễm vào ngày 8 tháng 12.
Đức Mẹ Ban Ơn
Mẫu này bắt nguồn từ việc Mẹ hiện ra với thánh nữ Catarina Labouré tại Paris năm 1830, và từ đó có Mề đay Phép Lạ. Tượng Mẹ Ban Ơn dang hai tay xuống, từ tay tỏa ra những tia sáng tượng trưng cho ơn Mẹ ban. Đây là mẫu nhiều gia đình chọn đặt giữa sân, vì dáng Mẹ mở tay như đón con cái về nhà. Một số mẫu Ban Ơn xưởng đã làm, anh chị xem trong bài tượng Đức Mẹ Fatima, Đức Mẹ Ban Ơn.
Đức Mẹ Lộ Đức
Năm 1858, Mẹ hiện ra với cô bé Bernadette tại hang đá Massabielle, Lộ Đức, nước Pháp, và xưng mình là “Đấng Vô Nhiễm Nguyên Tội”. Tượng Mẹ Lộ Đức mặc áo trắng, thắt đai xanh, hai tay chắp, tràng hạt vắt trên tay, mỗi bàn chân có một bông hồng vàng. Mẫu này rất hợp đặt trong hang đá. Lễ Đức Mẹ Lộ Đức là ngày 11 tháng 2.
Đức Mẹ Fatima
Năm 1917, Mẹ hiện ra với ba trẻ chăn chiên Lucia, Phanxicô và Giaxinta tại Fatima, Bồ Đào Nha, tha thiết xin con cái lần hạt và ăn năn đền tạ. Tượng Mẹ Fatima áo trắng viền vàng, tay chắp, cầm tràng hạt, thường có ngôi sao nhỏ ở vạt áo. Anh chị muốn tìm hiểu kỹ hơn có thể đọc bài tượng Đức Mẹ Fatima.
Đức Mẹ Mân Côi
Tượng Mẹ Mân Côi thường bế Chúa Hài Đồng, tay cầm tràng hạt như đang trao cho con cái. Lễ Đức Mẹ Mân Côi là ngày 7 tháng 10, và cả tháng 10 là tháng Mân Côi. Gia đình nào giữ giờ kinh tối, lần chuỗi đều đặn thì mẫu này rất gần gũi.
Đức Mẹ Sầu Bi
Mẫu này nhắc đến những nỗi đau Mẹ chịu cùng Chúa Giêsu. Có tượng Mẹ với trái tim bị bảy lưỡi gươm đâm thâu, có tượng Mẹ ôm xác Chúa dưới chân thập giá. Lễ Đức Mẹ Sầu Bi là ngày 15 tháng 9. Tượng Mẹ Sầu Bi hay được đặt ở nhà nguyện, nghĩa trang giáo xứ, hoặc gia đình đang mang tang.
Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp
Gốc của Mẹ Hằng Cứu Giúp là một bức ảnh thánh kiểu Byzantine: Mẹ bế Chúa Hài Đồng, hai thiên thần cầm dụng cụ khổ nạn, Chúa Hài Đồng sợ hãi níu tay Mẹ, một chiếc dép tuột khỏi chân. Ở xưởng, chúng tôi thường làm mẫu này dạng phù điêu để giữ đúng bố cục bức ảnh. Lễ kính Mẹ vào ngày 27 tháng 6.
Đức Mẹ La Vang
Đây là mẫu riêng của người Việt. Theo truyền thống, năm 1798, Mẹ hiện ra an ủi giáo dân trốn bách hại ở vùng rừng La Vang, Quảng Trị. Tượng Mẹ La Vang mặc áo dài, đội khăn vấn hoặc mão, bế Chúa Hài Đồng cũng mặc áo dài. Bà con ở nước ngoài đặt mẫu này nhiều nhất, có lẽ vì nhìn Mẹ là thấy quê hương. Xem thêm bài tượng Đức Mẹ La Vang.
Đức Mẹ bế Chúa Hài Đồng
Không gắn với lần hiện ra nào cụ thể, mẫu Mẹ bế Chúa nói lên điều căn bản nhất: Mẹ là Mẹ Thiên Chúa. Mẫu này hợp với các gia đình trẻ, nhà mới có em bé, hay làm quà mừng lễ rửa tội.
Chọn tượng Đức Mẹ Maria theo nhu cầu
Nhiều anh chị hỏi xưởng: nhà tôi nên đặt Mẹ nào? Chúng tôi hay hỏi lại vài điều. Gia đình có lòng sùng kính Mẹ dưới tước hiệu nào không? Có kỷ niệm hành hương ở đâu không? Tượng đặt trên bàn thờ trong nhà hay ngoài sân?
Đặt trên bàn thờ trong nhà, các mẫu Mân Côi, Mẹ bế Chúa, Fatima, La Vang đều đẹp, cỡ tượng nên cân với Thánh giá và tượng Thánh Giuse. Theo cách bài trí quen thuộc, tượng Đức Mẹ đặt bên phải Chúa, tức bên trái người đứng nhìn vào. Phần này có trong bài bộ tượng thờ Công giáo và cách bài trí.
Đặt ngoài sân hay trong hang đá, mẫu Lộ Đức, Ban Ơn, Fatima được chọn nhiều vì dáng đứng thẳng, nhìn từ xa vẫn rõ. Giáo xứ làm đài Mẹ lớn thì thường theo tước hiệu bổn mạng của giáo xứ.
Một điều nhỏ mà quan trọng: dù mẫu nào, gương mặt Mẹ phải hiền, ánh mắt dịu. Đó là phần thợ vẽ của xưởng làm chậm nhất và kỹ nhất. Tượng xong rồi, anh chị nhớ xin cha xứ làm phép trước khi đặt lên bàn thờ.
Từng tước hiệu Mẹ đều có mẫu tượng tương ứng, anh chị xem gom lại một chỗ ở trang tượng Đức Mẹ Maria.
Mấy câu anh chị hay hỏi xưởng
Tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm và Đức Mẹ Ban Ơn có khác nhau không?
Hai mẫu khá giống vì cùng áo trắng, choàng xanh, chân đạp rắn. Điểm dễ nhận nhất là Mẹ Ban Ơn dang tay xuống, có tia sáng từ tay, còn Mẹ Vô Nhiễm thường chắp tay hoặc đặt tay trước ngực.
Một nhà đặt nhiều tượng Mẹ khác nhau có được không?
Được. Nhiều gia đình có tượng Mẹ Mân Côi trên bàn thờ và tượng Mẹ Lộ Đức ngoài sân. Chỉ nên giữ bàn thờ chính gọn gàng, Thánh giá ở giữa và cao nhất.
Xưởng có làm tượng Mẹ theo tước hiệu ít phổ biến không?
Có. Anh chị gửi ảnh mẫu hoặc tên tước hiệu, xưởng sẽ phác thảo và gửi duyệt trước khi làm. Giá tùy kích thước, chất liệu, liên hệ xưởng để báo giá.
Mẹ thì chỉ có một, nhưng con cái gọi Mẹ bằng nhiều tên, như con gọi mẹ mình lúc thì “má”, lúc thì “mẹ ơi”. Mong anh chị chọn được tượng Mẹ hợp với lòng mình và với ngôi nhà mình. Cần tư vấn mẫu, kích thước hay chất liệu, anh chị nhắn tin fanpage Beconi hoặc liên hệ qua hotline, Zalo trên website catholicvn.com, Xưởng tượng Công Giáo Beconi luôn sẵn lòng.
