Ai từng đến Đền thờ Thánh Phêrô ở Rôma, hoặc chỉ xem ảnh thôi, chắc đều nhớ tượng Pietà của Michelangelo: Đức Mẹ ôm xác Chúa trên lòng, gương mặt trẻ, buồn mà bình an. Pho tượng ấy tạc từ đá cẩm thạch trắng vùng Carrara, nước Ý. Mấy trăm năm rồi, người ta vẫn đứng lặng trước nó. Đá cẩm thạch trắng có cái sức như vậy, nó làm cho đá cứng trông như da thịt, làm nếp vải như mềm ra.
Ở xưởng, khi khách nói muốn “tượng Mẹ thật trắng, thật mịn, đặt trong nhà nguyện”, anh em hiểu ngay là nói về cẩm thạch. Mình xin chia sẻ những điều thực tế về loại đá này.
Câu trả lời gọn: tượng Đức Mẹ bằng đá cẩm thạch trắng (marble) là tượng tạc từ đá vôi đã kết tinh lại tự nhiên, hạt mịn, màu trắng, thường có vân xám nhẹ. Đá cho gương mặt và nếp áo rất sắc nét, có độ trong nhẹ khi đánh bóng. Tượng đặt trong nhà giữ đẹp rất lâu; đặt ngoài trời vẫn được nhưng bề mặt bóng sẽ mờ dần theo năm tháng. Đá trắng Nghệ An cũng thuộc họ cẩm thạch, khai thác trong nước, khối lớn và giá mềm hơn đá nhập.
Đá cẩm thạch trắng có gì đặc biệt
Thành phần chính của cẩm thạch là canxi cacbonat. Qua hàng triệu năm chịu nhiệt và áp suất trong lòng đất, đá vôi kết tinh lại thành những hạt nhỏ đan khít vào nhau. Nhờ vậy cẩm thạch đủ cứng để giữ nét tạc, mà vẫn đủ mềm để thợ đục, mài được những chi tiết nhỏ như ngón tay, mí mắt, tràng hạt.
Điểm đẹp nhất là độ trong. Ánh sáng không dừng ngay ở bề mặt mà lọt vào một chút rồi mới tán ra, nên gương mặt tượng nhìn mềm, ấm, không trắng bệch như thạch cao. Đây là lý do mà rất nhiều tượng Đức Mẹ, tượng các thánh trong nhà thờ châu Âu làm bằng cẩm thạch. Ở Sài Gòn, tượng Đức Mẹ Hòa Bình trước Nhà thờ Đức Bà, đặt năm 1959, cũng là đá cẩm thạch trắng.
Vân đá và độ trắng
Không có khối cẩm thạch nào trắng tinh tuyệt đối. Đá thường có vân xám mảnh, có khi vân ngả vàng nhạt, có chỗ lấm tấm. Loại trắng đều, ít vân thì hiếm và đắt. Loại có vân nhẹ thì giá mềm hơn, nhìn lại tự nhiên. Kinh nghiệm của xưởng là chọn khối sao cho vân không chạy ngang gương mặt và tay Mẹ. Vân có rơi vào vạt áo, chân đế thì lại thành nét đẹp riêng của mỗi pho tượng.
So sánh với đá trắng Nghệ An
Nhiều anh chị thắc mắc sao xưởng hỏi “đá nhập hay đá Nghệ An”. Thật ra đá trắng Nghệ An, khai thác ở vùng Quỳ Hợp, về bản chất cũng là đá hoa, tức một loại cẩm thạch. Khác biệt chủ yếu nằm ở hạt đá, độ trắng và kích thước khối.
Đá cẩm thạch nhập thường hạt mịn hơn, trắng trong hơn, rất hợp tượng đặt trong nhà, tượng cần nét mặt sắc. Đá trắng Nghệ An hạt to hơn chút, trắng đục, dễ có khối lớn, giá dễ chịu, chịu ngoài trời tốt, nên được nhiều giáo xứ chọn làm tượng đài ngoài sân. Nhìn từ xa vài mét, nhiều người không phân biệt được. Đến gần, sờ tay, soi đèn thì mới thấy khác. Anh chị muốn tìm hiểu thêm các loại đá khác như đá xanh, đá Non Nước thì xem bài tượng Công giáo bằng đá.
Tượng Đức Mẹ bằng đá cẩm thạch trắng đặt trong nhà hay ngoài trời
Trong nhà là nơi cẩm thạch đẹp nhất. Bàn thờ phòng khách, nhà nguyện, cung thánh, tượng giữ được độ bóng và màu trắng nhiều chục năm, chỉ cần lau bụi. Cỡ hay đặt trong nhà từ 60cm đến 1m2. Nếu nhà anh chị đang tính bày bàn thờ mới, bài bàn thờ Công giáo có hướng dẫn cách bài trí cho đúng.
Ngoài trời thì cần nói thật. Canxi cacbonat nhạy với axit, mà nước mưa ở thành phố, khu công nghiệp có độ axit nhẹ. Qua nhiều năm, bề mặt bóng sẽ mờ đi, có thể hơi ráp, rêu bám ở chỗ khuất nắng. Tượng vẫn đứng vững, chỉ là không còn sáng bóng như ngày đầu. Muốn hạn chế, nên có mái che nhẹ hoặc đặt trong hang đá, vệ sinh định kỳ. Cách làm vệ sinh cụ thể có trong bài cách bảo quản tượng Đức Mẹ ngoài trời.
Mài bóng hay để mờ
Đây là câu hỏi khách hay phân vân nhất. Hai cách cho cảm giác khác hẳn nhau:
- Mài bóng: bề mặt láng, phản chiếu ánh sáng, vân đá hiện rõ, nhìn sang và mát. Hợp tượng trong nhà, tượng nhỏ và vừa.
- Để mờ (mài mịn không đánh bóng): bề mặt như lụa, không lóa, các nếp áo và gương mặt nổi khối rõ hơn dưới nắng. Hợp tượng ngoài trời, tượng lớn nhìn từ xa, và ít lộ vết trầy hay vết mờ do mưa.
Nhiều tượng ở xưởng tượng Beconi làm kết hợp: da mặt và tay mài bóng nhẹ cho sáng, áo choàng để mờ cho có chiều sâu. Cách này cần thợ tay nghề, nhưng nhìn rất có hồn.
Viền vàng nhẹ hay để trắng nguyên
Để trắng nguyên là cách cổ điển, trang nghiêm, hợp với mọi không gian. Một số gia đình thích thêm chút viền vàng ở mép áo, vương miện, tràng hạt, ngôi sao trên áo Mẹ Fatima cho tượng ấm hơn. Viền vàng thường dùng nhũ vàng hoặc lá vàng, vẽ tay mảnh, không phủ cả mảng. Trong nhà, viền vàng bền nhiều năm. Ngoài trời thì nắng mưa làm nhũ phai dần, vài năm cần dặm lại. Lời khuyên của xưởng: tượng ngoài trời nên để trắng nguyên, tượng trong nhà thích thì viền nhẹ, đừng nhiều quá kẻo mất vẻ thanh khiết của đá.
Các món điêu khắc đá tự nhiên xưởng đã làm, anh chị xem ở mục điêu khắc đá tự nhiên.
Mấy câu anh chị hay hỏi xưởng
Tượng cẩm thạch trắng có bị ố vàng không?
Có thể ngả màu nhẹ sau nhiều năm, nhất là ngoài trời hoặc gần chỗ thắp nến nhiều. Đặt chỗ thoáng, tránh khói nến sát tượng, lau định kỳ sẽ giữ trắng lâu.
Lau tượng cẩm thạch bằng gì?
Khăn mềm và nước sạch, có thể pha chút xà phòng trung tính. Tuyệt đối tránh nước tẩy, chanh, giấm, chất tẩy có axit vì sẽ làm mờ và cháy mặt đá.
Đá cẩm thạch có làm được tượng lớn không?
Được, nhưng khối đá nhập cỡ lớn giá cao và vận chuyển tốn kém. Với tượng ngoài trời từ 2m trở lên, nhiều giáo xứ chọn đá trắng Nghệ An cho hợp lý.
Một khối đá trắng, qua tay người thợ và lời cầu nguyện, trở thành dung nhan Mẹ hiền giữa nhà. Ước mong pho tượng anh chị chọn sẽ là chỗ cả gia đình tìm về mỗi tối, trong những ngày vui cũng như lúc nặng lòng. Cần xem đá thật hay tư vấn mẫu, anh chị liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline/Zalo trên website catholicvn.com hoặc nhắn tin fanpage Beconi.
