Ai ghé xưởng vào buổi sáng sẽ thấy bụi đá trắng bám đầy tóc, đầy áo anh em thợ. Tiếng máy mài rì rì, tiếng đục lách cách, xen giữa là tiếng radio phát bài thánh ca. Làm tượng công giáo bằng đá là việc chậm và tốn sức, nhưng khi một pho tượng Mẹ hay tượng Chúa thành hình từ khối đá thô, anh em ai cũng thấy đáng công.
Khách hỏi xưởng về tượng đá thường có chung mấy câu: đá nào tốt, đá nào để ngoài trời được, sao cùng kích thước mà giá chênh nhau nhiều. Mình xin trả lời từng chuyện một, theo kinh nghiệm thật ở xưởng tượng Beconi.
Mấy điều cơ bản cần biết: tượng Công giáo bằng đá ở Việt Nam thường làm từ đá cẩm thạch trắng (marble), đá trắng Nghệ An, đá Non Nước Đà Nẵng, đá xanh Thanh Hóa, Ninh Bình, và với tượng nhỏ cao cấp thì có đá quý, ngọc. Tượng đá bền hơn hầu hết chất liệu khác, đặt được cả trong nhà lẫn ngoài trời. Giá phụ thuộc loại đá, kích thước khối đá, độ chi tiết và tay nghề chạm khắc.
Các loại đá thường dùng làm tượng Công giáo
Mỗi loại đá có cái tính riêng. Thợ lâu năm chỉ cần gõ, sờ, nhìn thớ đá là biết nó dễ hay khó làm, hợp tượng to hay tượng nhỏ.
Đá cẩm thạch trắng
Đây là loại đá gắn với tượng thánh từ rất lâu đời. Rất nhiều tượng Đức Mẹ, tượng các thánh trong nhà thờ ở châu Âu làm bằng cẩm thạch trắng. Ở Sài Gòn, tượng Đức Mẹ Hòa Bình trước Nhà thờ Đức Bà cũng là đá cẩm thạch trắng. Đá mịn, có độ trong nhẹ, khi đánh bóng thì gương mặt tượng rất có hồn. Nhược điểm là giá cao, và đá đẹp thường phải nhập.
Đá trắng Nghệ An
Đá trắng ở vùng Quỳ Hợp, Nghệ An được dùng rất nhiều trong nước. Đá trắng đều, hạt mịn, khối lớn, hợp làm tượng ngoài trời cỡ to như tượng Đức Mẹ đứng giữa sân nhà thờ hay tượng Chúa giang tay. Giá dễ chịu hơn đá nhập mà vẫn đẹp, nên là lựa chọn phổ biến của nhiều giáo xứ.
Đá Non Nước Đà Nẵng
Làng đá Non Nước dưới chân Ngũ Hành Sơn có nghề chạm đá lâu đời. Đá vùng này có nhiều màu, vân đẹp. Ngày nay, do vùng núi được bảo tồn, phần lớn đá dùng ở làng nghề được đưa từ nơi khác về, nhưng cái tên Non Nước vẫn gắn với tay nghề chạm khắc rất khéo. Tượng nhỏ và vừa làm từ đá có vân màu nhìn mộc mạc, ấm áp.
Đá xanh Thanh Hóa, Ninh Bình
Đá xanh màu xám xanh, cứng, chịu nắng mưa rất tốt. Vùng Ninh Bình, Thanh Hóa có nghề làm đá xanh từ xưa, nhiều nhà thờ đá ở miền Bắc dùng loại đá này. Tượng đá xanh hợp đặt ngoài trời, làm đài Mẹ, Đàng Thánh Giá, bia đá khắc chữ. Màu đá trầm nên nhìn rất cổ kính, nhưng không sáng đẹp như đá trắng khi đặt trong nhà.
Đá quý và ngọc
Với tượng nhỏ để bàn thờ, để bàn làm việc hoặc làm quà, nhiều anh chị thích đá quý như ngọc bích, thạch anh, onyx. Đá có màu tự nhiên, cầm lên thấy mát tay, đẹp kiểu sang trọng. Khối đá quý thường nhỏ nên tượng chỉ làm được cỡ vừa phải. Ai muốn xem mẫu có thể ghé bài tượng Đức Mẹ bằng đá trắng, ngọc quý của xưởng.
Ưu nhược của tượng công giáo bằng đá so với chất liệu khác
Ưu điểm lớn nhất của đá là bền. Tượng đá đặt ngoài trời mấy chục năm vẫn đứng vững, không phai màu, không cong vênh như gỗ, không giòn như thạch cao. Đá cũng có vẻ trang nghiêm tự nhiên, rất hợp với nơi thờ phượng.
Nhược điểm thì anh chị cũng nên biết trước. Tượng đá nặng, vận chuyển và lắp đặt cần xe cẩu, cần chân đế vững. Đá tạc rồi thì khó sửa, lỡ tay sai một nhát là có khi phải bỏ cả khối. Tượng đá muốn có màu áo thì phải vẽ thêm, mà màu trên đá ngoài trời không bền bằng màu trên composite. Vì vậy nhà nào muốn tượng nhiều màu thì xưởng thường gợi ý composite vẽ tay. Bài chất liệu tượng Đức Mẹ Maria có so sánh kỹ các chất liệu này.
Giá tượng đá phụ thuộc vào những gì?
Đây là câu xưởng được hỏi nhiều nhất, và cũng khó trả lời bằng một con số. Giá một pho tượng đá chịu ảnh hưởng bởi mấy yếu tố.
Thứ nhất là loại đá: cẩm thạch nhập, ngọc thì cao hơn đá trắng trong nước, đá xanh. Thứ hai là kích thước, mà phải tính theo khối đá thô chứ không chỉ chiều cao tượng, vì tượng giang tay hay có nhiều tà áo bay sẽ cần khối đá lớn hơn. Thứ ba là độ chi tiết: tượng có thiên thần, có hoa văn, có Chúa Hài Đồng thì công tạc nhiều hơn hẳn. Thứ tư là tay nghề, phần gương mặt và bàn tay luôn phải do thợ chính làm. Cuối cùng là chi phí đóng gói, vận chuyển, lắp đặt, nhất là khi gửi ra nước ngoài.
Vì vậy xưởng không báo giá chung chung. Anh chị gửi ảnh mẫu, kích thước mong muốn và nơi đặt, xưởng sẽ báo giá cụ thể.
Giữ tượng đá bền đẹp
Tượng đá ít đòi hỏi, nhưng không phải là bỏ đó. Tượng ngoài trời nên lau rửa bằng nước sạch và bàn chải mềm vài tháng một lần, nhất là sau mùa mưa khi rêu bắt đầu bám. Đừng dùng hóa chất tẩy mạnh hay axit vì sẽ làm cháy mặt đá. Đá trắng đặt dưới tán cây dễ bị lá rụng, nhựa cây làm ố, nên tìm chỗ thoáng. Chân đế phải bằng phẳng, có neo nếu ở vùng hay có bão.
Tượng trong nhà thì chỉ cần lau bụi bằng khăn mềm, tránh để nến cháy sát chân tượng lâu ngày vì khói làm đen đá. Tượng ngoài trời mà bị ố nặng, nứt chân, anh chị có thể chụp ảnh gửi xưởng để được hướng dẫn xử lý.
Các sản phẩm đá xưởng đã làm, từ tượng nhỏ để bàn tới phù điêu, anh chị xem ở trang điêu khắc đá của Beconi.
Câu hỏi thường gặp
Tượng đá nào đặt ngoài trời tốt nhất?
Đá trắng Nghệ An và đá xanh là hai loại được dùng nhiều nhất cho ngoài trời vì khối lớn, bền, giá hợp lý. Cẩm thạch trắng cũng đặt ngoài trời được nhưng giá cao hơn.
Tượng đá có làm theo mẫu riêng được không?
Được. Xưởng nhận điêu khắc tượng đá theo yêu cầu, từ ảnh mẫu, bản vẽ hoặc mẫu thiết kế từ Italia. Thường sẽ nặn mẫu nhỏ để duyệt trước khi tạc.
Tượng đá có bị vàng, ố theo thời gian không?
Đá trắng để ngoài trời lâu năm có thể ngả màu nhẹ hoặc bám rêu. Vệ sinh định kỳ và đặt chỗ thoáng sẽ giữ tượng sáng lâu hơn.
Tượng đá có gửi sang Mỹ, Úc được không?
Được, xưởng đóng thùng gỗ chắc chắn và tư vấn cách vận chuyển phù hợp với kích thước, trọng lượng tượng.
Một pho tượng đá có thể đứng đó lâu hơn cả đời người, nhìn con cháu mình lớn lên, theo giáo xứ qua bao mùa lễ. Chọn được khối đá đẹp, người thợ có tâm thì yên lòng lắm. Anh chị cần tư vấn tượng công giáo bằng đá, cứ liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline/Zalo trên website catholicvn.com hoặc nhắn tin fanpage Beconi, anh em xưởng luôn sẵn lòng.
