Tối thứ Bảy vừa rồi, sau giờ kinh, vợ tôi mở trên điện thoại đoạn video Đức cha Giuse Bùi Công Trác chia sẻ về Thư Mục vụ năm 2026. Hai đứa nhỏ định đi ngủ, nhưng nghe Đức cha kể chuyện các tín hữu vùng cao giữ đạo bằng những lời kinh đơn sơ trong nhà, chúng ngồi lại lúc nào không hay. Xem xong, thằng lớn hỏi: “Nhà mình có phải là cộng đoàn thừa sai không bố?”. Tôi lúng túng mất một lúc. Câu hỏi ấy theo tôi suốt mấy ngày.
Lộ trình ba năm: từ mỗi người đến mỗi gia đình
Theo bài tường thuật trên trang Tổng giáo phận Sài Gòn ngày 19/10/2026, Thư Mục vụ năm 2026 được Hội đồng Giám mục Việt Nam công bố ngày 24/9, nhân Hội nghị Thường niên kỳ II tại Tòa Giám mục Thái Bình. Văn bản gồm 9 số, vừa trình bày nền tảng giáo lý về gia đình, vừa đưa ra những đề nghị thực hành cụ thể.
Điều tôi thấy rõ nhất là Thư Mục vụ nằm trong một chương trình ba năm, nối tiếp nhau như những bậc thang:
- Năm 2026: Mỗi Kitô hữu là một môn đệ thừa sai.
- Năm 2027: Mỗi gia đình Công giáo là một cộng đoàn thừa sai.
- Năm 2028: Toàn thể Hội Thánh Chúa Kitô tại Việt Nam lên đường loan báo Tin Mừng.
Tất cả đều hướng về lệnh truyền của Chúa Giêsu: “Anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ” (x. Mt 28,19). Truyền giáo, hóa ra, bắt đầu ngay trong căn nhà nơi mình ăn cơm, cãi nhau và làm hòa mỗi ngày.
Hội Thánh tại gia, ba vòng tròn sứ mạng
Dựa trên giáo huấn của Công đồng Vaticanô II và Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, Thư Mục vụ gọi gia đình là “Hội Thánh tại gia”, nơi đức tin được đón nhận, nuôi dưỡng và trao lại. Đức cha Giuse giải thích sứ mạng ấy diễn ra trên ba bình diện.
Vòng đầu tiên là chính trong nhà: vợ chồng trung thành với giao ước, biết lắng nghe và cùng nhau phân định; cha mẹ giáo dục đức tin cho con cái. Vòng thứ hai là giáo xứ: mỗi gia đình không chỉ lo cho mình mà còn quan tâm, nâng đỡ những gia đình đang chật vật trong hôn nhân và đời sống đạo. Vòng thứ ba là xã hội: gia đình Công giáo làm chứng qua cách cư xử, tình liên đới với hàng xóm, kể cả những người chưa cùng niềm tin.
Tôi chợt nghĩ đến bà cụ bên lương đầu hẻm. Năm ngoái bà ốm, mấy chị hội Mẹ Công giáo thay nhau nấu cháo mang sang. Bà hay nói: “Người đạo các cô sống tình nghĩa lắm”. Đó cũng là loan báo Tin Mừng.
Nhà cầu nguyện và trường học đức tin đầu tiên
Phần thực hành của Thư Mục vụ (từ số 5 đến số 8) rất gần gũi. Mỗi gia đình được mời gọi trở thành một nhà cầu nguyện: sắp đặt bàn thờ gia đình cho trang nghiêm, giữ giờ kinh tối, đọc và suy niệm Lời Chúa, cầu nguyện trước và sau bữa ăn. Gia đình cũng là trường học đức tin đầu tiên, nơi cha mẹ có vai trò không ai thay thế được. Đức cha nhấn mạnh việc giáo dục đức tin không chỉ nằm ở giờ học giáo lý, mà ở gương sáng, lời nói và cách ứng xử của cha mẹ.
Một gợi ý tôi thấy rất đẹp là kỷ niệm những dấu mốc hôn nhân 10 năm, 25 năm, 50 năm. Đó là dịp vợ chồng nhìn lại hành trình, tạ ơn Chúa, và để con cháu thấy Bí tích Hôn phối không phải là chuyện của một ngày cưới.
Mười năm “Niềm Vui Yêu Thương” và những gia đình đang mỏi mệt
Cũng trong tuần này, tgpsaigon.net đăng lại cuộc phỏng vấn của Vatican News với Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng, nhân cuộc họp do Đức Thánh Cha Lêô XIV triệu tập để kỷ niệm 10 năm Tông huấn Amoris Laetitia. Cuộc họp quy tụ các vị đứng đầu các Giáo hội Công giáo Đông phương và chủ tịch các Hội đồng Giám mục. Đức Tổng Giám mục nói về những thách đố các gia đình đang gặp hôm nay, đặc biệt là việc đồng hành với các gia đình khó khăn và các gia đình trẻ.
Thư Mục vụ cũng xin các hội đoàn để ý đến gia đình trẻ, gia đình di dân, những đôi vợ chồng đang khủng hoảng. Nhiều khi chúng ta giỏi đọc kinh cho người khác, nhưng lại ngại ngồi xuống nghe một người bạn đang rạn nứt kể chuyện.
Có một sáng kiến làm tôi cảm động. Theo bài viết ngày 20/10/2026, người trẻ giáo xứ Hạnh Thông Tây (hạt Gò Vấp) đã lập “Phòng Lắng Nghe”, nơi tham vấn tâm lý miễn phí, do một bác sĩ chuyên khoa tâm thần khởi xướng. Từ giữa tháng 4 đến cuối tháng 7/2026, phòng đã tiếp nhận 21 trường hợp với 45 buổi tham vấn, trong đó có 10 em dưới 18 tuổi. Đội ngũ 18 người phục vụ hoàn toàn tự nguyện. Một em gái nói một câu mà tôi đọc xong phải ngồi im: con chỉ muốn được lắng nghe mà không bị la mắng.
Linh mục Giuse Đặng Chí Lĩnh còn lưu ý một điều rất tỉnh táo: người có đức tin không nên chỉ trông vào cầu nguyện mà bỏ qua sự trợ giúp chuyên môn. Cầu nguyện và lắng nghe không loại trừ nhau. Một gia đình thừa sai, hiểu theo nghĩa ấy, trước hết là gia đình biết lắng nghe nhau.
Những việc nhỏ nhà tôi bắt đầu
Sau mấy ngày suy nghĩ, vợ chồng tôi thống nhất vài điều rất nhỏ:
- Giữ giờ kinh tối 15 phút, dù bận đến đâu. Ai về muộn thì cả nhà chờ.
- Mỗi tối đọc một đoạn Tin Mừng của ngày, để các con nói một câu mình nhớ.
- Cất điện thoại khỏi bàn ăn, tập lại thói quen đọc kinh trước và sau bữa cơm.
- Mỗi tháng thăm một gia đình trong giáo họ đang gặp khó khăn, không cần mang gì nhiều, chỉ cần ngồi lại nghe.
Thư Mục vụ khép lại bằng lời cầu nguyện hướng về Thánh Gia Nadaret. Gia đình Chúa Giêsu, Đức Maria và Thánh Giuse không giàu có, cũng chẳng thiếu thử thách, nhưng đó là nơi Thiên Chúa ở giữa. Đức cha Giuse nhắc lời Chúa: “Chính anh em là muối cho đời” (Mt 5,13). Muối thì không cần nhiều, chỉ cần mặn.
Tôi đã trả lời thằng con thế này: “Nhà mình sẽ là cộng đoàn thừa sai, nếu mỗi tối mình còn biết quỳ xuống cùng nhau, và mỗi sáng còn biết tử tế với người khác”.
Bàn thờ gia đình, nơi giờ kinh tối bắt đầu
Thư Mục vụ 2026 nhắc các gia đình sắp đặt bàn thờ cho trang nghiêm để giữ giờ kinh chung. Bàn thờ Chúa Beconi chế tác bàn thờ Công giáo, bàn thờ treo tường, tủ thờ cùng tượng Thánh Gia, tượng Chúa và Đức Mẹ với nhiều kích thước, phù hợp từ căn hộ nhỏ đến nhà phố rộng.
Gia đình bạn đang muốn dọn lại góc cầu nguyện? Xem các mẫu và nhờ tư vấn bố trí tại mẫu bàn thờ Chúa cho gia đình Công giáo.
Nguồn tham khảo: tgpsaigon.net (17/10/2026, 19/10/2026, 20/10/2026).
Nguyễn Cường tổng hợp
