Xưởng xin nói thật ngay từ câu đầu: tượng Chúa Giêsu bằng ngọc quý cao 3m là loại tượng rất khó làm, rất tốn kém, và không phải lúc nào cũng làm được theo đúng hình dung ban đầu của người đặt. Anh em ở Beconi đã nhận một số yêu cầu như vậy từ nhà thờ, trung tâm hành hương và cả ân nhân muốn dâng tượng. Lần nào xưởng cũng ngồi trao đổi rất lâu trước khi nhận lời.
Viết bài này để anh chị, quý cha, quý ban hành giáo có cái nhìn thực tế trước khi bắt đầu.
Những điều cốt lõi: tượng Chúa cao 3m bằng ngọc gần như không thể làm từ một khối ngọc quý liền. Thực tế, xưởng dùng khối đá ngọc lớn (thường là ngọc onyx hoặc các loại đá ngọc có khối to) hoặc ghép nhiều khối có tính toán. Thời gian làm tính bằng nhiều tháng, chi phí cao hơn tượng đá trắng cùng cỡ rất nhiều. Tượng ngọc cỡ lớn hợp đặt trong nhà thờ, nhà nguyện, sảnh có mái che hơn là ngoài trời. Chiều cao 3m là phần tượng, chưa tính bệ.
Những mẫu tượng Chúa hay được đặt làm bằng ngọc
Tượng Chúa Thánh Tâm là mẫu quen thuộc nhất. Chúa dang tay hoặc một tay chỉ vào Trái Tim có vòng gai, ngọn lửa và thánh giá. Ở tượng ngọc, Trái Tim thường được dát hoặc ghép một mảnh ngọc màu đỏ khác, nhìn rất nổi.
Tượng Chúa Kitô Vua có vương miện, áo choàng, tay cầm quả địa cầu có thánh giá hoặc vương trượng. Lễ Chúa Kitô Vua do Đức Piô XI thiết lập năm 1925, mừng vào Chúa Nhật cuối năm phụng vụ.
Tượng Lòng Chúa Thương Xót theo hình ảnh Chúa tỏ cho Thánh Faustina, một tay giơ lên chúc lành, từ ngực tỏa ra hai luồng sáng đỏ và trắng. Thánh Gioan Phaolô II thiết lập lễ Lòng Chúa Thương Xót vào Chúa Nhật II Phục Sinh năm 2000. Hai luồng sáng ở tượng ngọc lớn là chi tiết khó, thường làm phù điêu liền với áo.
Tượng Chúa Chiên Lành vác chiên trên vai, tay cầm gậy. Mẫu này hiền hòa, hợp với nhà nguyện các dòng tu, trường học.
Vì sao khối ngọc lớn lại hiếm như vậy
Ngọc quý thật sự như ngọc bích (nephrite, jadeite) hiếm khi khai thác được khối đủ lớn, đủ sạch để tạc một pho tượng người lớn hơn người thật, chưa nói tới 3m. Có khối to thì thường lẫn nứt, lẫn tạp, hoặc giá cao đến mức không thực tế cho một công trình nhà thờ. Ngọc bích lại rất dai và cứng, tạc chậm hơn đá trắng nhiều lần.
Vì vậy, khi nói “tượng ngọc cỡ lớn”, trong nghề thường là đá ngọc, phổ biến nhất là ngọc onyx. Onyx có khối lớn hơn, có vân chảy rất đẹp, màu trắng sữa, vàng mật, xanh nhạt, và để ánh sáng xuyên qua ở những chỗ mỏng. Anh chị nên hỏi rõ xưởng định dùng loại nào và xem tận mắt khối đá trước khi tạc. Một xưởng làm ăn tử tế sẽ không gọi đá ngọc là ngọc bích nguyên khối. Các loại ngọc và cách phân biệt, xưởng có viết ở bài tượng Đức Mẹ bằng ngọc quý.
Cách xưởng làm tượng Chúa Giêsu bằng ngọc quý cao 3m
Tìm và chọn khối
Khối đá ngọc cỡ lớn không có sẵn, phải đặt tìm qua các nguồn cung, có khi mất nhiều tuần mới có khối ưng ý. Xưởng xem kỹ màu, vân, vết nứt ngầm, rồi mới tính chuyện bố cục tượng sao cho vân đẹp rơi vào áo Chúa, chỗ sạch nhất dành cho gương mặt và đôi tay.
Ghép khối có tính toán
Với cỡ 3m, phần lớn trường hợp phải ghép. Thường chia ở những chỗ tự nhiên như ngang thắt lưng, chỗ nếp áo choàng, chỗ cánh tay nối vào thân. Các khối được nối bằng chốt inox và keo chuyên dụng cho đá, rồi mài, đánh bóng lại đường nối để nhìn từ khoảng cách bình thường gần như không thấy. Xưởng cũng chọn các khối có màu, vân gần nhau để tượng không bị loang. Nói thật là nhìn sát vẫn có thể thấy đường ghép, nhất là khi vân hai khối không liền mạch.
Tạc và đánh bóng
Từ mẫu đất sét đã được cha xứ duyệt, thợ phóng tỷ lệ lên khối ngọc rồi tạc dần. Đá ngọc giòn hơn đá trắng ở những chỗ mỏng, nên ngón tay, mép áo phải làm rất chậm. Khâu đánh bóng qua nhiều cấp giấy nhám và bột đánh bóng mất nhiều thời gian, vì bề mặt ngọc càng bóng thì vân và độ trong càng hiện rõ. Quy trình chung anh chị xem thêm ở bài điêu khắc tượng đá, đá quý theo yêu cầu.
Ánh sáng xuyên ngọc: đẹp thật nhưng đừng kỳ vọng quá
Nhiều người thích tượng ngọc vì hình dung tượng sẽ sáng lên khi có đèn. Điều này đúng một phần. Ánh sáng chỉ xuyên qua được những chỗ mỏng như mép áo, ngón tay, viền vương miện. Thân tượng 3m dày đặc thì đèn chiếu sau lưng không làm cả pho tượng phát sáng được. Cách xưởng thường làm là bố trí đèn hắt từ dưới bệ và hai bên, để vân ngọc và độ bóng hiện ra, cộng thêm vài chỗ mỏng hơi ửng sáng. Hiệu quả rất đẹp vào buổi tối, nhưng anh chị nên xem ảnh, xem mẫu nhỏ thực tế trước để khỏi bất ngờ.
Đặt trong nhà hay ngoài trời
Lời khuyên thật của xưởng là đặt trong nhà. Ngọc onyx mềm hơn đá trắng, kỵ mưa axit, nắng gắt lâu năm, bề mặt bóng sẽ mờ dần, vân có thể xỉn màu. Trong nhà thờ, nhà nguyện, sảnh lớn có mái che thì tượng giữ vẻ đẹp rất lâu. Nếu nhất định phải đặt ngoài trời, nên có mái che hoặc khám kính, và chấp nhận bảo dưỡng định kỳ. Còn nếu muốn tượng Chúa lớn đứng giữa trời thì tượng đá trắng hoặc đá xanh là lựa chọn bền và hợp lý hơn.
Tượng 3m nặng hàng tấn, bệ đặt trong nhà thờ phải được kỹ sư xem tải trọng sàn. Việc đưa tượng vào trong cũng phải tính cửa, trần, lối đi, đôi khi phải lắp từng phần tại chỗ.
Các mẫu tượng Chúa ở cỡ thường, để anh chị chọn dáng trước khi tính tới bản ngọc, có ở trang tượng Chúa Giêsu.
Mấy câu anh chị hay hỏi xưởng
Tượng Chúa bằng ngọc 3m làm mất bao lâu?
Thường nhiều tháng, có khi lâu hơn tùy thời gian tìm khối và độ phức tạp của mẫu. Xưởng sẽ báo lịch cụ thể sau khi chốt mẫu và chọn được đá.
Có bảng giá sẵn cho tượng ngọc cỡ lớn không?
Không có, vì giá phụ thuộc loại ngọc, khối tìm được, số lần ghép và mẫu tượng. Xưởng chỉ báo giá sau khi có thông tin cụ thể. Anh chị nên chuẩn bị tâm lý chi phí cao hơn đá trắng nhiều.
Nếu ngân sách có hạn thì nên làm sao?
Có thể giảm chiều cao xuống 1m5 đến 2m, hoặc làm tượng đá trắng 3m và chỉ dùng ngọc cho một số chi tiết như Trái Tim, vương miện. Xưởng sẵn lòng tư vấn nhiều phương án.
Một pho tượng Chúa bằng ngọc là món quà lớn dâng cho nhà Chúa, nên càng cần làm cẩn thận, nói thật với nhau từ đầu. Xin Chúa chúc lành cho dự định của anh chị và cộng đoàn. Muốn trao đổi kỹ hơn, xin liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline/Zalo trên website catholicvn.com hoặc nhắn tin fanpage Beconi.
