Năm 1798, giữa núi rừng Quảng Trị, một nhóm giáo dân bỏ làng chạy trốn cơn bách hại. Họ trú dưới những tán cây trong vùng rừng La Vang, đói, lạnh, nhiều người đau ốm. Tối tối, họ quây quần lần chuỗi Mân Côi với nhau. Rồi một đêm, Đức Mẹ hiện ra với họ. Câu chuyện ấy đã được ông bà mình kể đi kể lại hơn hai trăm năm nay, và cũng là lý do mà tượng Đức Mẹ La Vang có mặt trong rất nhiều gia đình Công giáo Việt Nam, cả trong nước lẫn ở nước ngoài.
Ở xưởng tượng Beconi, mẫu La Vang thuộc nhóm được đặt nhiều nhất, nhất là vào dịp tháng Hoa, tháng Mân Côi và các mùa đại hội La Vang. Mỗi lần làm tượng Mẹ La Vang, anh em trong xưởng lại nhắc nhau về gốc gác của Mẹ.
Nói ngắn gọn những điều chắc chắn: Đức Mẹ La Vang gắn với biến cố năm 1798 tại La Vang, nay thuộc tỉnh Quảng Trị, khi giáo dân trốn chạy cuộc bách hại dưới thời vua Cảnh Thịnh nhà Tây Sơn. Theo truyền tụng, Mẹ hiện ra an ủi họ và dạy lấy lá cây quanh đó nấu nước uống để chữa bệnh. Năm 1961, Đức Giáo hoàng Gioan XXIII nâng nhà thờ La Vang lên hàng Tiểu Vương Cung Thánh Đường. Tượng Mẹ La Vang thường được làm với áo dài, khăn vấn, bế Chúa Hài Đồng cũng mặc áo dài.
Biến cố La Vang năm 1798
Cuối thế kỷ 18, đất nước còn chia cắt, chiến tranh liên miên. Dưới triều vua Cảnh Thịnh, có lệnh cấm đạo, nhiều giáo dân vùng Quảng Trị phải bỏ nhà cửa, trốn vào rừng sâu. Vùng La Vang khi ấy là rừng núi hoang vu, nhiều thú dữ, khí hậu khắc nghiệt.
Theo lời truyền lại, trong cảnh khốn cùng ấy, Đức Mẹ hiện ra, tay bế Chúa Hài Đồng. Mẹ an ủi con cái mình, dạy họ hái lá cây quanh đó về nấu nước uống để chữa bệnh, và hứa sẽ nhậm lời những ai đến cầu nguyện tại nơi này. Người ta kể Mẹ hiện ra nhiều lần chứ không chỉ một.
Về sau, khi cơn bách hại qua đi, người ta dựng một ngôi nhà nguyện nhỏ ở chỗ Mẹ hiện ra. Qua nhiều đời, ngôi nhà nguyện được xây lại, mở rộng, chịu tàn phá rồi lại được dựng lên. Ông bà anh chị em lớn tuổi chắc còn nhớ hình ảnh tháp chuông đổ nát của nhà thờ cũ sau chiến tranh. Hình ảnh đó đã thành một dấu chỉ của người Công giáo Việt Nam.
Chi tiết lá cây là điều nhiều người hay hỏi. Mình xin nói đơn giản: đó là lời truyền tụng giữ trong lòng dân đạo, nói lên sự săn sóc rất gần gũi của Mẹ. Mẹ không dạy điều gì xa vời, mà chỉ cho con cái mình thứ lá mọc ngay bên cạnh. Mẹ La Vang là Mẹ của những người nghèo, người trốn chạy, người bệnh tật.
Từ linh địa nhỏ đến Trung tâm Thánh Mẫu toàn quốc
Năm 1961, Hội đồng Giám mục Việt Nam chọn La Vang làm Trung tâm Thánh Mẫu toàn quốc. Cùng năm ấy, Đức Giáo hoàng Gioan XXIII nâng nhà thờ La Vang lên hàng Tiểu Vương Cung Thánh Đường. Từ đó, các kỳ đại hội La Vang quy tụ rất đông giáo dân từ khắp ba miền, nhiều người đi bộ, đi xe nhiều ngày để về với Mẹ.
Với người Việt ở nước ngoài, Mẹ La Vang còn mang một nỗi nhớ riêng. Nhiều cộng đoàn ở Mỹ, Úc, châu Âu dựng đài Mẹ La Vang trong khuôn viên nhà thờ, tổ chức ngày hành hương kính Mẹ. Người xa xứ nhìn tượng Mẹ mặc áo dài thấy như thấy quê nhà, thấy lại mái nhà thờ làng mình. Có lần một cộng đoàn ở hải ngoại đặt tượng ở xưởng, anh chị phụ trách dặn đi dặn lại phải làm sao cho Mẹ “nhìn là biết người Việt mình”. Câu dặn ấy chúng tôi nhớ mãi.
Hình dáng tượng Đức Mẹ La Vang
Khác với tượng Đức Mẹ Lộ Đức hay Fatima vốn theo mẫu phương Tây, tượng Đức Mẹ La Vang mang nét Việt rất rõ. Đây là điều làm Mẹ gần gũi với con cái mình.
Áo dài và khăn vấn
Mẹ mặc áo dài truyền thống, thường là áo trong màu trắng hoặc kem, khoác áo dài ngoài màu xanh, đỏ hoặc vàng tùy mẫu. Trên đầu Mẹ đội khăn vấn, có mẫu đội thêm mão (vương miện). Gương mặt Mẹ hiền, nét Á Đông, dáng đứng thẳng, trang nghiêm mà dịu dàng.
Chúa Hài Đồng cũng mặc áo dài
Mẹ bế Chúa Hài Đồng trên tay. Chúa cũng mặc áo dài nhỏ, đầu có khi đội mão hoặc khăn, tay cầm quả địa cầu hoặc giơ tay chúc lành. Hình ảnh hai Mẹ Con trong trang phục Việt là nét làm nên tên gọi La Vang mà không cần nhìn bảng tên.
Những chi tiết đi kèm
Nhiều mẫu tượng có thêm hai thiên thần nhỏ hai bên, hoặc chân đế có hình cây đa, lá cây gợi lại cảnh rừng năm xưa. Đài Mẹ ngoài trời thì hay làm thêm mái che kiểu đình làng hoặc hang đá nhỏ. Nếu anh chị muốn xem kỹ chuyện chọn màu áo, kích thước và mẫu cho từng nơi, xưởng có viết riêng một bài về mẫu tượng Đức Mẹ La Vang cho gia đình và giáo xứ.
Tượng Đức Mẹ La Vang trong gia đình hôm nay
Nhiều gia đình đặt tượng Mẹ La Vang ở bên phải cây Thánh giá trên bàn thờ (tức bên trái khi mình đứng nhìn vào). Cũng có nhà làm hẳn một góc nhỏ ngoài sân, dựng đài Mẹ để tối tối cả nhà ra lần chuỗi. Các mẫu tượng Đức Mẹ đặt ngoài trời, sân vườn của xưởng đều có thể làm theo kiểu La Vang.
Về chất liệu, xưởng tượng Beconi làm Mẹ La Vang bằng composite lên màu vẽ tay, đá trắng, đá cẩm thạch, và cả bản mini để bàn hay đặt xe hơi. Giá tùy kích thước và chất liệu, anh chị liên hệ để xưởng báo giá cho đúng. Tượng mới làm xong, nhớ xin cha xứ làm phép trước khi đặt lên bàn thờ.
Ai muốn rước Mẹ La Vang về nhà thì xem các mẫu áo dài, khăn vấn ở trang tượng Đức Mẹ La Vang.
Câu hỏi thường gặp
Đức Mẹ La Vang hiện ra năm nào?
Theo truyền tụng, Mẹ hiện ra năm 1798 tại vùng La Vang, nay thuộc tỉnh Quảng Trị. Đó là thời giáo dân trốn chạy cuộc bách hại dưới triều vua Cảnh Thịnh.
Vì sao tượng Mẹ La Vang mặc áo dài?
Hình ảnh áo dài, khăn vấn thể hiện Mẹ đến với người Việt như một người mẹ Việt. Đây là cách người Công giáo Việt Nam diễn tả lòng thân thương với Mẹ, và đã thành nét riêng dễ nhận ra của tượng La Vang.
La Vang được nâng lên Tiểu Vương Cung Thánh Đường khi nào?
Năm 1961, dưới thời Đức Giáo hoàng Gioan XXIII. Cũng năm đó, La Vang được chọn làm Trung tâm Thánh Mẫu toàn quốc.
Có thể đặt tượng Mẹ La Vang thay cho tượng Đức Mẹ khác trên bàn thờ không?
Được. Gia đình chọn tước hiệu Đức Mẹ nào mình yêu mến. Chỉ cần đặt đúng vị trí và nhớ xin cha làm phép.
Hơn hai trăm năm rồi, Mẹ La Vang vẫn đứng đó, giữa núi đồi Quảng Trị và giữa bao nhiêu mái nhà người Việt khắp nơi. Chúc anh chị và gia đình luôn được Mẹ che chở như Mẹ đã che chở ông bà mình năm xưa. Cần tư vấn tượng Đức Mẹ La Vang, anh chị cứ liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline/Zalo trên website catholicvn.com, hoặc nhắn tin fanpage Beconi. Xưởng cũng có bài riêng về các tượng Đức Mẹ ở Việt Nam nếu anh chị muốn đọc thêm.
