Có lần một giáo xứ ở miền Tây gọi lên xưởng, cha xứ nói ngắn gọn: “Sân nhà thờ có một góc trống, bà con muốn đặt tượng Đức Mẹ Fatima, có cả ba em nhỏ quỳ. Anh em tính giùm cha nên làm cỡ nào.” Câu hỏi nghe đơn giản mà xưởng phải hỏi lại cả chục điều: góc sân rộng bao nhiêu, nhìn từ cổng vào hay từ cửa nhà thờ ra, có cây lớn che không, bà con hay tụ lại đọc kinh ở đâu.
Bộ tượng Đức Mẹ Fatima và ba trẻ chăn chiên đẹp hay không, phần lớn nằm ở chỗ tính toán ấy. Tượng đẹp mà đặt sai chỗ, sai tỷ lệ thì cũng mất đi một nửa. Mình ghi lại đây những gì xưởng hay trao đổi với các cha và ban hành giáo, mong giúp được giáo xứ nào đang có ý định tương tự.
Bộ tượng Đức Mẹ Fatima ba trẻ thường gồm bốn tượng: Đức Mẹ Fatima đứng trên cao, áo choàng trắng viền vàng, tay chắp cầm tràng hạt; bên dưới là ba trẻ chăn chiên Lucia, Phanxicô và Giaxinta quỳ, chắp tay, ngước nhìn Mẹ, đúng như biến cố Đức Mẹ hiện ra tại Cova da Iria, Bồ Đào Nha, năm 1917. Nhiều bộ còn có thêm vài con chiên nằm dưới chân các em. Bộ tượng hợp với sân nhà thờ, khuôn viên dòng tu, đất nhà rộng, cũng có cỡ nhỏ để đặt trong nhà.
Ba em nhỏ là ai, và vì sao nên có mặt trong bộ tượng
Năm 1917, Lucia khoảng mười tuổi, Phanxicô chín tuổi, Giaxinta bảy tuổi. Ba em là con nhà nông, không biết chữ nhiều, ngày ngày dẫn chiên ra đồng. Vậy mà Mẹ chọn chính các em để nhắn nhủ cả thế giới: lần chuỗi Mân Côi mỗi ngày, cầu nguyện và hy sinh cho tội nhân, cầu cho hòa bình. Phanxicô và Giaxinta mất sớm, được Đức Giáo hoàng Phanxicô phong hiển thánh ngày 13/5/2017. Lucia đi tu và sống đến năm 2005.
Đặt ba em quỳ bên dưới, bộ tượng kể lại được cả câu chuyện. Trẻ con đi lễ nhìn vào là hỏi, ông bà cha mẹ có dịp kể cho con nghe. Mấy em thiếu nhi Thánh Thể cũng hay được dẫn ra đài Fatima để học về lời Mẹ dặn. Riêng tượng Mẹ thì xưởng có bài tượng Đức Mẹ Fatima, ý nghĩa và cách nhận biết, anh chị xem thêm.
Về hình dáng, thợ ở xưởng thường làm Lucia lớn hơn một chút, đầu trùm khăn; Giaxinta nhỏ nhất, cũng trùm khăn, gương mặt rất trẻ; Phanxicô cầm chiếc mũ trên tay hoặc để bên cạnh. Ba em ăn mặc kiểu quê Bồ Đào Nha thời ấy, màu áo trầm, để nổi màu trắng của Mẹ.
Tỷ lệ kích thước bộ tượng Đức Mẹ Fatima
Đây là chỗ hay sai nhất. Có nơi mua tượng Mẹ ở một chỗ, tượng ba em ở chỗ khác, ráp lại thì Mẹ nhỏ mà các em to, nhìn rất kỳ. Nên đặt cả bộ ở một xưởng để đồng bộ gương mặt, màu sơn và tỷ lệ.
Kinh nghiệm của xưởng là tính theo tượng Mẹ trước, rồi suy ra các em. Mấy cỡ hay làm như sau (con số chỉ để anh chị hình dung, xưởng sẽ điều chỉnh theo sân thực tế):
- Bộ để trong nhà, trên kệ hay tủ thờ: Mẹ khoảng 40 đến 60cm, các em quỳ cỡ một phần ba đến một nửa chiều cao Mẹ.
- Bộ cho sân nhà, hang đá nhỏ: Mẹ khoảng 1m đến 1m2, ba em quỳ tương ứng.
- Bộ cho sân nhà thờ, khuôn viên dòng tu: Mẹ từ 1m6 trở lên, có nơi làm 2m hoặc lớn hơn; các em quỳ to gần bằng người thật để bà con đứng gần thấy gần gũi.
Ngoài chiều cao, cần nhớ Mẹ đứng trên bệ cao hơn hẳn mặt đất, còn các em quỳ ở mặt nền thấp. Khoảng chênh ấy làm cho dáng các em ngước nhìn lên Mẹ trở nên tự nhiên. Bệ Mẹ thấp quá thì ánh mắt các em nhìn vào khoảng không, mất ý.
Bố trí đài Fatima ở sân nhà thờ
Kiểu đặt theo hàng cung tròn
Mẹ ở giữa, phía sau, đứng trên bệ hoặc trên một khối đá giả cây sồi. Ba em quỳ phía trước, xếp theo đường cung, mặt hướng về Mẹ hơi chếch ra ngoài để người đứng trước đài vẫn thấy được gương mặt các em. Kiểu này dễ làm, hợp với sân có bề ngang rộng.
Kiểu đặt trên đồi đá, hang đá
Một số giáo xứ đắp gò đất, ốp đá, trồng cỏ, đặt Mẹ trên cao, các em quỳ ở sườn gò như ngoài đồng cỏ năm xưa. Nhìn rất có hồn nhưng tốn công làm móng và chống thấm hơn. Phần xây dựng này xưởng kể chi tiết trong bài kinh nghiệm xây đài Đức Mẹ ngoài trời.
Chừa chỗ cho người đọc kinh
Đài Mẹ là chỗ để cầu nguyện, nên phía trước nên có khoảng sân đủ cho vài chục người đứng, có thể đặt mấy băng ghế đá. Tháng Năm, tháng Mười, giáo xứ hay tổ chức lần chuỗi tối, dâng hoa ở đây. Đừng để đài sát lối xe ra vào, vừa ồn vừa dễ va quẹt tượng.
Chất liệu cho bộ tượng ngoài trời
Với bộ tượng đặt ở sân, xưởng thường tư vấn hai hướng. Một là composite lên màu vẽ tay, phủ lớp sơn chống tia UV, nhẹ, giá vừa phải, màu áo các em và viền vàng của Mẹ nổi rõ. Hai là đá trắng nguyên khối, để mộc hoặc vẽ nhẹ phần mắt, viền áo; bền với nắng mưa, càng để lâu càng trầm. Giáo xứ nào muốn tượng đứng vài chục năm thường chọn đá. Anh chị tham khảo thêm tượng Đức Mẹ đặt ngoài trời, sân vườn để so sánh. Giá cả thì tùy kích thước, chất liệu, số lượng tượng trong bộ, xưởng báo giá sau khi xem mặt bằng.
Một lưu ý nhỏ: tượng các em quỳ thấp, gần đất, nên chân đế cần kê cao vài phân và có rãnh thoát nước, tránh đọng nước mưa làm rêu bám từ dưới lên.
Hình các tượng Fatima xưởng đã làm, cả tượng Mẹ đứng riêng lẫn bộ có ba trẻ, anh chị xem thêm ở mục tượng Đức Mẹ Fatima.
Câu hỏi thường gặp
Có thể đặt riêng tượng Mẹ trước, sau này mới thêm ba em không?
Được, nhưng nên nói trước với xưởng để giữ khuôn và ghi lại tông màu. Khi làm thêm, các em sẽ khớp với Mẹ về tỷ lệ và màu sơn.
Bộ tượng có cần chiên không?
Không bắt buộc. Có thêm hai ba con chiên thì cảnh đồng quê rõ hơn, trẻ con thích. Sân nhỏ thì bỏ đi cho thoáng.
Làm một bộ tượng cỡ lớn mất bao lâu?
Tùy chất liệu và kích thước. Composite nhanh hơn đá. Xưởng sẽ báo thời gian cụ thể khi chốt mẫu, giáo xứ nên đặt sớm nếu muốn làm phép vào dịp 13/5 hay tháng Mân Côi.
Mong sao góc sân nào có đài Mẹ Fatima cũng có tiếng lần chuỗi mỗi chiều, như ba em nhỏ năm xưa ngoài đồng cỏ. Giáo xứ hay gia đình nào đang tính làm bộ tượng Đức Mẹ Fatima và ba trẻ chăn chiên, xin liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline/Zalo trên website catholicvn.com hoặc nhắn tin fanpage Beconi. Anh chị gửi hình mặt bằng, xưởng phác cách bố trí để mình cùng bàn.
