Tối hôm cha xứ đến làm phép đài Mẹ, cả xóm đạo kéo sang. Đèn vàng chiếu lên tượng, mấy chậu hoa trắng còn thơm mùi đất mới, các bà các chị cầm tràng hạt đứng chật khoảng sân. Đó là cảnh mà anh em trong xưởng được chứng kiến không ít lần, và lần nào cũng thấy vui lây. Nhưng để có buổi tối ấy, gia đình hay giáo xứ đã phải đi qua cả một quãng chuẩn bị, có khi vài tháng.
Mình ghi lại theo đúng thứ tự công việc, từ lúc chọn chỗ đến lúc rước tượng Đức Mẹ ngoài trời lên đài và xin cha làm phép, để ai đang tính làm đài Mẹ ở sân nhà hay sân giáo xứ có cái mà tham khảo.
Nói ngắn cho anh chị dễ nắm: làm đài Đức Mẹ ngoài trời gồm sáu việc chính theo thứ tự là chọn vị trí; đổ móng bê tông cốt thép và xây chân đế hoặc hang đá; lắp đặt và neo tượng; đi điện chiếu sáng; trồng cây, hoàn thiện khuôn viên; cuối cùng xin cha xứ làm phép tượng. Móng phải chắc và thoát nước tốt, tượng phải được neo vào đế, và tượng nên làm bằng đá hoặc composite có sơn chống tia UV để chịu được nắng mưa.
Việc thứ nhất: chọn chỗ đặt đài Mẹ
Chỗ đặt đài nên là nơi người trong nhà hay người đi lễ nhìn thấy hằng ngày, chứ đừng giấu vào góc khuất. Ở nhà riêng, nhiều gia đình đặt đài phía trước sân, nhìn ra cổng; có nhà đặt ở góc vườn, đối diện cửa phòng khách để tối ngồi trong nhà vẫn thấy Mẹ. Ở giáo xứ, đài Mẹ thường nằm một bên nhà thờ, gần lối đi, có khoảng sân trước để bà con đứng đọc kinh.
Mấy điều nên tránh: đất trũng hay ngập khi mưa lớn, ngay dưới tán cây to, sát đường xe chạy, sát rãnh nước thải. Nếu là công trình lớn ở giáo xứ, nên bàn với cha xứ và hội đồng mục vụ trước, và hỏi thêm thủ tục xây dựng ở địa phương nếu cần.
Việc thứ hai: móng và chân đế
Đây là phần nằm dưới đất, không ai nhìn thấy, nhưng quyết định đài Mẹ đứng vững được bao lâu. Xưởng đã gặp nhiều đài đẹp mà vài năm sau nứt, lún chỉ vì móng làm sơ sài.
Với tượng nhỏ ở sân nhà, móng bê tông cốt thép cỡ vừa là đủ. Tượng lớn, đặc biệt là tượng đá nặng, thì cần thợ xây có kinh nghiệm tính móng theo trọng lượng và nền đất. Mặt móng nên cao hơn mặt sân một chút, có rãnh thoát nước xung quanh. Trên móng, khi đổ bê tông nên chôn sẵn bu lông hoặc thép chờ để sau này neo tượng.
Chân đế có thể xây gạch rồi ốp đá, làm bằng đá nguyên khối, hoặc đặt bệ composite. Nhiều giáo xứ khắc lên chân đế một câu kinh, tên tước hiệu Mẹ, hoặc năm khánh thành. Xưởng có bài riêng về chân đế tượng Đức Mẹ, nói kỹ về tỷ lệ giữa bệ và tượng.
Nếu làm hang đá
Hang đá Đức Mẹ thì phần khung thường đổ bê tông, sau đó đắp đá tự nhiên hoặc đá nhân tạo, chừa hốc cho tượng. Hốc nên rộng hơn tượng để tượng không bị ép, và sâu đủ để che mưa tạt. Mái hang cần chống thấm kỹ, nếu không nước sẽ rỉ xuống ngay đầu tượng.
Việc thứ ba: chọn và đặt tượng Đức Mẹ ngoài trời
Tượng nên đặt làm song song với lúc xây đài, để thợ xây biết kích thước hốc, kích thước bệ. Chất liệu nào chịu nắng mưa, cỡ tượng bao nhiêu là vừa thì xưởng đã viết trong bài tượng Đức Mẹ ngoài trời. Ở đây chỉ nhắc chuyện lắp: tượng phải được bắt chặt vào chân đế bằng bu lông inox hoặc keo chuyên dụng, không đặt “chay”. Gió bão miền Trung từng quật đổ nhiều tượng đặt kiểu ấy.
Khi xe chở tượng tới, nên có đủ người và dụng cụ nâng, chọn ngày khô ráo. Tượng lớn của Beconi được giao kèm hướng dẫn lắp, với các công trình giáo xứ ở gần, xưởng có thể cử thợ đến hỗ trợ.
Việc thứ tư: đèn chiếu sáng
Đài Mẹ có đèn thì buổi tối đẹp hẳn, người đi ngang cũng dễ dừng lại. Dùng đèn LED ánh vàng ấm, chiếu từ dưới lên hoặc từ hai bên, tránh đèn trắng quá gắt làm mặt tượng bị bệt. Dây điện đi trong ống ngầm, có cầu dao chống giật riêng, ổ cắm và đèn phải là loại dùng ngoài trời. Nơi khó kéo điện có thể dùng đèn năng lượng mặt trời. Trước tượng có thể làm chỗ đặt nến, nhưng nên cách xa tượng, nhất là tượng composite.
Việc thứ năm: cây xanh và hoa
Quanh đài Mẹ nên trồng cây bụi thấp, cỏ, các loại hoa dễ chăm. Hoa trắng, hoa hồng hợp với tượng Mẹ, tháng Năm tháng Mười lại có sẵn hoa để dâng. Đừng trồng cây to rễ khỏe sát móng, vài năm rễ sẽ làm nứt nền. Phía sau tượng có thể để một hàng cây xanh làm nền cho tượng nổi bật. Nhiều mẫu khuôn viên đẹp anh chị xem thêm ở bài tượng Đức Mẹ đặt ngoài trời, sân vườn.
Việc cuối cùng: xin cha làm phép
Đài xong, tượng đã lắp, gia đình hoặc ban hành giáo đến gặp cha xứ xin ngày làm phép. Nghi thức làm phép tượng ảnh có trong sách nghi lễ của Giáo hội, thường gồm lời Chúa, lời nguyện và rảy nước thánh. Nhiều nơi chọn dịp lễ Mẹ như ngày đầu tháng Năm, lễ Mẹ Lên Trời 15/8, hoặc đầu tháng Mân Côi. Sau làm phép, gia đình mời bà con cùng lần chuỗi, đó cũng là cách khai mở cho những giờ kinh chung về sau. Muốn tìm hiểu thêm nét đẹp rước kiệu, dâng hoa kính Mẹ, anh chị đọc bài truyền thống dâng hoa và rước kiệu kính Đức Mẹ.
Ai đang tính xây đài mà chưa hình dung ra kiểu, có thể xem 79 thiết kế đài Đức Mẹ đẹp để lấy ý tưởng cho mái che, bệ và cách trồng cây quanh đài.
Mấy câu anh chị hay hỏi xưởng
Làm đài Mẹ ở sân nhà mất bao lâu?
Phụ thuộc quy mô. Đài nhỏ có bệ đơn giản có thể xong trong vài tuần nếu tượng đã sẵn. Hang đá lớn hay đài giáo xứ thì tính bằng tháng, nên lên kế hoạch sớm.
Chưa có tiền làm hang đá, đặt tượng trên bệ trước được không?
Được. Nhưng nên đổ móng đủ lớn ngay từ đầu, chừa chỗ cho hang hoặc mái che làm sau, để khỏi phải đập ra làm lại.
Ai được làm phép tượng?
Linh mục, hoặc phó tế. Gia đình liên hệ cha xứ của mình để xin.
Có cần bảo trì đài Mẹ không?
Có. Mỗi năm nên vệ sinh tượng, kiểm tra đèn, cắt tỉa cây, xem móng có lún nứt không. Chi tiết trong bài cách bảo quản tượng Đức Mẹ ngoài trời.
Làm đài Mẹ là việc của cả nhà, có khi của cả giáo xứ, ai góp công góp của một chút. Xin Mẹ chúc lành cho những bàn tay ấy. Nếu anh chị cần tư vấn tượng, chân đế hay cả cách bố trí đài Đức Mẹ ngoài trời, xin liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline/Zalo trên website catholicvn.com hoặc nhắn tin fanpage Beconi.
