Sáng ngày 15 tháng 8 năm nào cũng vậy, nhiều giáo xứ đông hơn ngày thường. Người ta mặc đẹp đi lễ, các bà các chị trong hội Mân Côi tập dâng hoa từ cả tuần trước. Ở xưởng, những ngày gần lễ này anh em hay nhận điện thoại hỏi về tượng Đức Mẹ Lên Trời: nhà thờ muốn có một pho tượng đặt trên cung thánh, hoặc giáo họ muốn dựng linh đài mới cho kịp ngày bổn mạng.
Mẫu tượng này đẹp mà khó. Khó ở chỗ người thợ phải làm cho khối đá nặng nề trông như đang bay lên. Mình xin kể lại cho anh chị nghe từ ý nghĩa đức tin đến chuyện thật ở xưởng.
Nói ngắn gọn: tượng Đức Mẹ Lên Trời diễn tả tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời, do Đức Giáo hoàng Piô XII long trọng công bố ngày 1 tháng 11 năm 1950. Giáo hội mừng lễ trọng này vào ngày 15 tháng 8. Tượng thường tạc Mẹ đứng trên đám mây, hai tay dang ra hoặc hướng lên cao, mắt nhìn trời, có các thiên thần nâng đỡ dưới chân. Chất liệu hợp nhất cho mẫu này là đá trắng hoặc đá cẩm thạch trắng, đặt trong nhà thờ, nhà nguyện hay linh đài ngoài trời.
Tín điều Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời
Từ rất sớm, các tín hữu đã tin rằng Đức Mẹ không phải chịu hư nát trong mồ. Bên các Giáo hội Đông phương có lễ Đức Mẹ An Giấc, bên Tây phương mừng lễ Mẹ Lên Trời, đều cùng một niềm tin ấy. Phải đến năm 1950, qua Tông hiến Munificentissimus Deus, Đức Piô XII mới xác định đây là tín điều. Lời tín điều nói rằng Đức Maria, sau khi hoàn tất cuộc đời trần thế, đã được đưa lên hưởng vinh quang thiên quốc cả hồn lẫn xác.
Có một điểm nhiều anh chị hay nhầm. Chúa Giêsu lên trời bằng quyền năng của chính Ngài, còn Đức Mẹ được đưa lên trời nhờ ơn Thiên Chúa. Vì thế trong tranh tượng, Chúa Thăng Thiên thường tự đứng giữa không trung, còn Đức Mẹ Lên Trời gần như luôn có thiên thần nâng đỡ. Chi tiết nhỏ vậy mà người thợ phải giữ cho đúng.
Với người Công giáo mình, lễ này là niềm hy vọng rất gần. Mẹ đã đi trước, và thân xác con người cũng được Chúa hứa cho sống lại.
Nhận biết tượng Đức Mẹ Lên Trời
Không có một khuôn mẫu duy nhất, nhưng các nghệ nhân xưa nay đều giữ mấy nét chính. Mẹ mặc áo trắng hoặc áo trắng khoác choàng xanh, tà áo bay nhẹ như có gió từ dưới thổi lên. Hai tay Mẹ có khi dang rộng, có khi một tay đặt trên ngực, một tay hướng lên, có khi chắp lại. Gương mặt ngước nhìn trời, nét mặt bình an chứ không gồng gắng. Dưới chân là đám mây cuộn, xen giữa là các thiên thần nhỏ, số lượng tùy mẫu, có mẫu hai, có mẫu năm sáu thiên thần.
Khác với tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm hay Đức Mẹ Ban Ơn, tượng Mẹ Lên Trời không có rắn dưới chân, cũng không có quả địa cầu.
Cái khó khi tạc tượng Đức Mẹ Lên Trời bằng đá
Anh em thợ ở Beconi hay nói vui, làm tượng Mẹ đứng thẳng thì mệt tay, làm tượng Mẹ Lên Trời thì mệt cả đầu. Lý do nằm ở ba chỗ.
Phần mây
Mây phải mềm, phải có chiều sâu, nhưng đá thì cứng. Thợ phải đục những khối cuộn tròn chồng lên nhau, có chỗ lõm sâu để tạo bóng. Đục nông quá thì mây trông như đống bông gòn dán vào. Đục sâu quá thì yếu chân tượng, vì toàn bộ sức nặng của Mẹ dồn xuống chính phần mây đó.
Các thiên thần
Thiên thần nhỏ, có cánh, có tay chân mũm mĩm thò ra ngoài. Mấy chỗ thò ra ấy rất dễ gãy khi tạc, khi vận chuyển và cả khi lau chùi về sau. Xưởng thường tính toán cho cánh và tay các thiên thần tựa vào mây hoặc vào tà áo Mẹ, nhìn vẫn tự nhiên mà chắc hơn.
Thế đứng bay lên
Tượng có tay dang, tà áo bay, người hơi ngả về sau, nên trọng tâm không thẳng như tượng thường. Khối đá thô phải lớn hơn nhiều so với tượng thành phẩm, phần đá bỏ đi cũng nhiều. Đó là một trong những lý do tượng Mẹ Lên Trời bằng đá tốn công và tốn đá hơn hẳn các mẫu Mẹ đứng cùng chiều cao. Trước khi tạc, xưởng luôn nặn mẫu nhỏ để cha xứ hoặc ban hành giáo duyệt dáng, sửa ngay từ đầu cho đỡ tiếc đá. Quy trình này anh chị xem thêm ở bài điêu khắc tượng Công giáo.
Chọn chất liệu và kích thước tượng Đức Mẹ Lên Trời
Mẫu này hợp nhất với đá trắng. Màu trắng của đá làm bật lên vẻ sáng láng, thanh khiết, đúng tinh thần vinh quang của lễ. Đá cẩm thạch trắng mịn hơn, tạc được gương mặt và thiên thần sắc nét hơn, phù hợp tượng đặt trong nhà thờ. Đá trắng Nghệ An khối lớn, hợp làm linh đài ngoài trời. Anh chị muốn so sánh kỹ hai loại này có thể đọc bài tượng Đức Mẹ bằng đá cẩm thạch trắng.
Với gia đình, tượng composite vẽ tay vẫn là lựa chọn hợp lý: nhẹ, lên màu được, giá dễ chịu hơn đá. Cỡ để bàn thờ thường từ 40 đến 80cm.
Với nhà thờ và linh đài, các cỡ hay được hỏi là 1m2 đến 1m6 cho cung thánh, và 1m8 đến 3m cho đài ngoài trời. Anh chị lưu ý, chiều cao xưởng báo thường tính riêng phần tượng, tức từ đáy mây lên đỉnh đầu Mẹ, chưa gồm chân đế. Khi đặt hàng nên hỏi rõ để khỏi bị hụt so với hình dung.
Đặt tượng ở đâu cho hợp
Trong nhà thờ, tượng Mẹ Lên Trời đẹp nhất khi đặt cao, phía sau hoặc bên cạnh cung thánh, để người ngồi dưới phải ngước lên, đúng với ý nghĩa của mẫu tượng. Một ngọn đèn chiếu nhẹ từ dưới lên sẽ làm phần mây nổi khối rất đẹp.
Ngoài trời, mẫu này hợp với linh đài giữa sân nhà thờ hơn là hang đá. Hang đá thường dành cho Đức Mẹ Lộ Đức. Linh đài cho Mẹ Lên Trời nên có bệ đủ cao, phía sau thoáng trời, không bị mái nhà hay cây lớn che, vì cả dáng tượng đều hướng lên. Chuyện móng, bệ, đèn, cây xanh cho đài Mẹ, xưởng đã viết kỹ ở bài xây đài Đức Mẹ ngoài trời.
Các mẫu Mẹ Lên Trời có sẵn, anh chị xem ở trang tượng Đức Mẹ Lên Trời.
Mấy câu anh chị hay hỏi xưởng
Tượng Đức Mẹ Lên Trời khác tượng Đức Mẹ Vô Nhiễm thế nào?
Tượng Vô Nhiễm thường có Mẹ đứng trên quả địa cầu, chân đạp rắn, có khi có vầng trăng. Tượng Lên Trời có Mẹ trên mây, thiên thần nâng, dáng hướng lên. Hai mẫu đôi khi giống nhau ở màu áo nên cần nhìn kỹ phần dưới chân.
Tạc tượng Đức Mẹ Lên Trời bằng đá mất bao lâu?
Tùy kích thước và số thiên thần. Cỡ lớn cho linh đài thường mất vài tháng, chưa kể thời gian duyệt mẫu. Anh chị nên đặt sớm nếu muốn kịp lễ 15/8.
Có làm được tượng ít thiên thần cho đỡ tốn không?
Được. Nhiều mẫu chỉ có hai thiên thần hoặc chỉ có mây. Bớt thiên thần thì công tạc giảm, tượng cũng chắc hơn khi đặt ngoài trời.
Tượng có cần làm phép không?
Có. Tượng dùng để tôn kính nên xin cha xứ làm phép trước khi đặt lên đài hoặc bàn thờ. Với giáo xứ, thường làm phép ngay trong thánh lễ bổn mạng.
Mỗi lần nhìn một pho tượng Mẹ Lên Trời vừa hoàn thiện, anh em ở xưởng thấy lòng nhẹ hẳn. Cầu chúc anh chị và giáo xứ một mùa lễ Mẹ thật sốt sắng. Cần tư vấn mẫu, kích thước hay chất liệu, anh chị cứ liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline/Zalo trên website catholicvn.com hoặc nhắn tin fanpage Beconi.
