Cứ hết mùa mưa là xưởng lại nhận vài cuộc gọi na ná nhau. Tượng Mẹ ngoài sân bị rêu bám xanh dưới chân, áo Mẹ ngả màu, có chỗ sơn bong ra từng mảng nhỏ. Người gọi thường ngại ngùng nói “tại nhà tôi lười lau quá”. Thật ra không hẳn vậy. Tượng Đức Mẹ ngoài trời phải chịu nắng, mưa, sương, bụi đường quanh năm, cũ đi theo thời gian là chuyện thường. Cái chính là mình biết chăm đúng cách để tượng đẹp lâu, và biết lúc nào thì nên nhờ thợ.
Theo kinh nghiệm anh em ở xưởng Beconi, nói gọn thế này: muốn bảo quản tượng Đức Mẹ ngoài trời được bền, anh chị nên lau rửa nhẹ bằng nước sạch và khăn mềm chừng một hai tháng một lần, không dùng bàn chải sắt, không dùng hóa chất tẩy mạnh. Tượng composite sơn màu cần phủ lại lớp bảo vệ chống tia UV sau một thời gian, tùy chỗ đặt nắng nhiều hay ít. Tượng đá thì chủ yếu lo rêu và vết ố. Còn khi sơn bong mảng lớn, tượng nứt, hay chân đế lung lay, thì nên mời thợ hoặc đem về xưởng, đừng tự sơn đè lên.
Mỗi chất liệu một cách chăm
Trước khi lau chùi gì, anh chị cần biết tượng nhà mình làm bằng gì. Mỗi chất liệu chăm một kiểu.
Tượng composite lên màu
Đây là loại nhiều gia đình chọn nhất vì nhẹ, màu đẹp, giá dễ chịu. Điểm yếu của composite là lớp sơn. Nắng gắt chiếu ngày này qua ngày khác làm màu xanh áo choàng nhạt dần, màu da mặt Mẹ có khi ngả vàng. Ở xưởng, tượng đặt ngoài trời luôn được phủ lớp chống UV, nhưng lớp này cũng mòn theo năm tháng. Khi thấy bề mặt tượng hết bóng, sờ vào hơi nhám, là lúc nên tính chuyện phủ lại.
Tượng đá trắng, đá cẩm thạch
Đá thì không sợ phai màu, nhưng lại hay bị rêu và ố vàng, nhất là mặt quay về hướng ít nắng. Đá cẩm thạch có lỗ li ti, nước mưa lẫn bụi ngấm vào lâu ngày thành vệt. Anh chị tuyệt đối đừng dùng nước tẩy có axit để lau tượng đá, vì nó ăn mòn bề mặt, làm mất độ mịn mà người thợ đã mài rất công phu. Ai đang tìm hiểu tượng đá có thể xem thêm bài tượng Đức Mẹ bằng đá trắng của xưởng.
Tượng xi măng, tượng đồng
Tượng xi măng đắp sơn ở các giáo xứ cũ rất hay gặp. Loại này dễ nứt chân chim, nước ngấm vào vết nứt rồi làm bong sơn. Tượng đồng lâu dần lên lớp xỉn, muốn đánh bóng lại thì nên hỏi thợ chuyên trước.
Lau rửa tượng Đức Mẹ ngoài trời đúng cách
Nhiều bà con lau tượng Mẹ vào chiều thứ Bảy, vừa lau vừa đọc kinh. Mình thấy đó là một thói quen đẹp. Các bước đơn giản như sau:
- Chọn lúc trời mát, tượng không còn nóng nắng. Lau khi tượng đang nóng dễ làm loang vết.
- Xịt nước nhẹ hoặc dùng ca dội từ trên xuống cho trôi bụi. Không dùng máy xịt áp lực cao.
- Dùng khăn mềm hoặc bàn chải lông mềm, nhúng nước pha chút xà phòng trung tính, lau nhẹ theo nếp áo.
- Những chỗ khó như kẽ tay, nếp áo, tràng hạt, dùng cọ vẽ cũ để quét.
- Dội lại nước sạch rồi để tượng khô tự nhiên.
Gương mặt Mẹ là chỗ người thợ vẽ kỹ nhất, mắt, môi, má đều tô bằng tay. Anh chị lau chỗ này thật nhẹ, chỉ chậm khăn ẩm, đừng chà.
Rêu mốc và phai màu xử lý ra sao
Rêu mới bám thì chỉ cần bàn chải mềm với nước xà phòng là sạch. Rêu lâu năm đã ăn sâu vào chân đế bằng đá hay xi măng thì có thể dùng dung dịch tẩy rêu chuyên dụng loại dịu, nhưng nhớ thử trước ở một góc khuất, và tránh để dung dịch chảy lên phần tượng có sơn màu.
Cách phòng rêu tốt nhất vẫn là chỗ đặt. Tượng đặt dưới tán cây rậm hay góc sân ẩm thì rêu lên rất nhanh. Nếu được, anh chị tỉa bớt cành cây phía trên, khơi rãnh cho nước mưa thoát khỏi chân đế. Tượng có mái che nhỏ hoặc đặt trong hốc đá cũng đỡ rêu và đỡ phai màu hơn nhiều, anh chị tham khảo vài kiểu bố trí trong bài tượng Đức Mẹ đặt ngoài trời, sân vườn. Chuyện chọn chỗ và hướng đặt, xưởng có viết kỹ hơn trong bài chọn tượng Đức Mẹ ngoài trời.
Còn phai màu thì không có cách gì lau cho đậm lại được. Màu đã nhạt thì phải sơn phục hồi. Việc này cần người có tay nghề, vì pha lại đúng màu áo, đúng sắc da Mẹ không dễ. Mình từng gặp tượng được tự sơn lại bằng sơn tường, gương mặt Mẹ mất hẳn nét hiền.
Trước mùa mưa bão nên làm gì
Bà con miền Trung chắc hiểu rõ chuyện này. Trước mùa bão, anh chị nên đi một vòng kiểm tra tượng: tượng có còn gắn chắc vào chân đế không, có vết nứt nào mới không, cây to gần đó có cành nào dễ gãy đè xuống không. Tượng lớn đặt ngoài sân giáo xứ cần được neo chặt bằng bu lông hoặc chốt thép vào bệ, phần này nên làm ngay từ lúc lắp đặt. Anh chị có thể đọc thêm bài chân đế tượng Đức Mẹ để biết cách gắn neo chống đổ.
Với tượng nhỏ, nhẹ, đặt trong sân nhà, khi có tin bão lớn thì cứ bê vào nhà cho yên tâm. Bão qua rồi lại đưa Mẹ ra chỗ cũ.
Khi nào nên đem tượng về xưởng
Lau rửa thường ngày thì gia đình tự làm được. Nhưng có mấy trường hợp anh chị nên nhờ thợ:
Sơn bong từng mảng lớn, nhất là ở mặt và tay. Tượng có vết nứt chạy dài hoặc bị mẻ, gãy ngón tay, gãy vương miện. Tượng bị nghiêng, lỏng khỏi chân đế. Màu đã nhạt nhiều, nhìn xa thấy loang lổ. Với tượng nhỏ, anh chị có thể gửi về xưởng. Tượng lớn thì xưởng sẽ cử thợ đến tận nơi xem trước, rồi mới tính sửa tại chỗ hay tháo về. Chi phí tùy kích thước, chất liệu và mức hư hỏng, nên xưởng chỉ báo giá sau khi thấy tượng hoặc xem ảnh chụp rõ các phía.
Tượng đã phai màu nặng hay bị sứt mẻ thì anh chị có thể tham khảo dịch vụ sơn lại, phục chế tượng Công giáo của xưởng.
Mấy câu anh chị hay hỏi xưởng
Bao lâu nên lau tượng Đức Mẹ ngoài trời một lần?
Chừng một hai tháng một lần là ổn. Nếu nhà gần đường lớn, bụi nhiều, hoặc trước các dịp lễ Mẹ như tháng Hoa, tháng Mân Côi, anh chị lau thêm cũng được.
Có nên phủ bóng tượng đá cho sáng không?
Không nên tự phủ các loại bóng thông thường lên tượng đá, vì lâu ngày lớp phủ ngả vàng và rất khó tẩy. Nếu muốn tượng đá sáng lại, nên nhờ thợ đá đánh bóng đúng cách.
Tượng composite đặt ngoài trời giữ màu được bao lâu?
Còn tùy chỗ đặt nắng nhiều hay ít, có mái che hay không, và cách chăm. Tượng có mái che, được lau đều và phủ lại lớp chống UV đúng lúc thì giữ màu lâu hơn hẳn tượng phơi nắng trực tiếp cả ngày.
Sửa tượng xong có cần làm phép lại không?
Nếu chỉ sơn lại thì không bắt buộc. Nhiều gia đình vẫn xin cha xứ làm phép lại cho thêm lòng sốt sắng, anh chị cứ hỏi ý cha.
Tượng Mẹ đứng ngoài sân nhà mình, ngày ngày chứng kiến con cái đi học, đi làm, ông bà ra vào. Chăm sóc tượng cũng là một cách nhỏ để tỏ lòng mến Mẹ. Chúc gia đình anh chị luôn bình an dưới sự che chở của Đức Mẹ. Nếu tượng nhà mình cần sửa, hoặc anh chị muốn hỏi thêm về cách chăm sóc, cứ liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline hoặc Zalo trên website catholicvn.com, anh em trong xưởng sẵn lòng tư vấn.
