Các Thánh Tử Đạo Việt Nam được Hội Thánh mừng kính vào ngày 24/11 hằng năm. Năm 2026, lễ trọng này rơi vào thứ Ba, ngay sau lễ Chúa Kitô Vua. Phần đông trong 117 vị thánh là giáo dân, và chính điều đó làm cho chứng tá của các ngài trở nên rất gần với đời sống của mỗi gia đình Công giáo hôm nay.
Ngày 24/11/2026: lễ trọng kính 117 vị thánh
Theo lịch phụng vụ được trang Tổng Giáo phận Hà Nội công bố, ngày 24/11 tại Việt Nam là lễ kính Thánh Anrê Dũng Lạc và các bạn tử đạo, bậc lễ trọng, màu phụng vụ đỏ. Bài Tin Mừng thường dùng là Luca 9,23-26, nơi Chúa Giêsu mời ai muốn theo Người thì từ bỏ chính mình và vác thập giá mỗi ngày.
Năm nay, Chúa nhật 22/11 là lễ Chúa Kitô Vua, nên lễ các Thánh Tử Đạo rơi vào thứ Ba 24/11. Nhiều giáo phận có thói quen tổ chức hành hương trong những ngày trước lễ. Tại Trung tâm Hành hương toàn quốc kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam ở Sở Kiện, năm 2025 đã có Đại hội Hành hương lần II, bế mạc bằng thánh lễ ngày 24/11/2025 do Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên chủ sự, với gần 200 linh mục và hơn 6.000 tín hữu tham dự, theo tường thuật của Tổng Giáo phận Hà Nội.
Các giáo xứ nên theo dõi thông báo của giáo phận mình để biết giờ lễ và chương trình cụ thể năm 2026.
Ngày 19/6/1988 tại Rôma: một trang sử của Giáo hội Việt Nam
Ngày 19/6/1988, tại Rôma, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã tôn phong hiển thánh cho 117 chân phúc tử đạo Việt Nam. Theo bài giảng của ngài trong đại lễ, được Tổng Giáo phận Hà Nội đăng lại, các vị gồm 8 giám mục, 50 linh mục và 59 giáo dân.
Bảng danh sách do Tổng Giáo phận Hà Nội tổng hợp cho thấy 96 vị là người Việt, 11 vị người Tây Ban Nha và 10 vị người Pháp. Các ngài chịu chết trong khoảng thời gian dài hơn một thế kỷ, từ năm 1745 dưới thời chúa Trịnh Doanh đến năm 1862 dưới triều vua Tự Đức. Phần đông chịu chết dưới các triều Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức.
Một con số như 117 dễ khiến ta quên rằng mỗi vị là một con người cụ thể, có quê quán, gia đình, nghề nghiệp. Ví dụ, Thánh Gioan Đạt là linh mục mới chịu chức chưa đầy một năm thì bị bắt và chịu chết năm 1798, câu chuyện đã được kể trong bài Ngày 28/10: hai Thánh Tông đồ Simon, Giuđa và Thánh Gioan Đạt.
Phần đông là giáo dân sống giữa đời
Điều làm người giáo dân hôm nay xúc động là các thánh tử đạo không chỉ là giám mục, linh mục. Danh sách có những người làm quan, làm lính, làm thầy thuốc, làm lý trưởng, trùm họ và cả thương gia. Thánh Phaolô Tống Viết Bường là quan Thị vệ. Thánh Đaminh Phạm Viết Khảm là quan Án. Thánh Mátthêu Lê Văn Gẫm là một thương gia. Thánh Gioan Baotixita Cỏn là lý trưởng.
Trong số ấy có một người phụ nữ là Thánh Anê Lê Thị Thành. Bài giảng năm 1988 nhắc bà là mẹ của sáu người con. Bà bị bắt và chết rũ tù năm 1841 tại Nam Định.
Các ngài không rời bỏ đời thường để nên thánh. Các ngài nên thánh ngay trong công việc, trong gia đình, trong làng xóm của mình. Khi cơn bách hại đến, các ngài chỉ tiếp tục trung thành với điều mình đã sống mỗi ngày.
Lời của Đức Gioan Phaolô II và Đức Lêô XIV
Trong bài giảng ngày 19/6/1988, Đức Gioan Phaolô II nhắc lại một câu nổi tiếng từ thời Giáo hội sơ khai: “Máu các Tử Đạo là hạt giống sinh nhiều tín hữu.” Ngài nói đến hạt giống được gieo trong nước mắt, và nhắc rằng những người lao động vất vả, nghèo khó, sống đức tin giữa đồng bào mình cũng là một phần của mùa gặt ấy. Ngài còn khẳng định người Công giáo vừa dấn thân xây dựng quê hương, vừa trung thành với đức tin.
Gần đây hơn, ngày 21/10/2026, khi nói với các tham dự viên hội nghị về sự thánh thiện trong lịch sử, Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh rằng các thánh không chỉ thuộc về quá khứ. Theo bản dịch đăng trên trang Hội đồng Giám mục Việt Nam, ngài nói: “Lịch sử thế giới sẽ nghèo nàn hơn bội phần nếu thiếu vắng các thánh.”
Hai lời ấy gặp nhau ở một điểm: sự thánh thiện làm cho thế giới nhân bản hơn, và hạt giống đức tin hôm nay vẫn tiếp tục sinh hoa trái.
Bài học cho giáo dân hôm nay
Ít ai trong chúng ta phải đối diện với án tử vì đức tin. Nhưng chứng tá thì vẫn cần mỗi ngày. Có thể học nơi các thánh tử đạo những điều rất cụ thể:
- Trung thực trong nghề nghiệp. Một vị quan không nhận hối lộ, một người buôn bán không gian lận cũng là làm chứng cho Chúa.
- Giữ kinh nguyện gia đình. Đức tin đứng vững lúc thử thách thường được nuôi từ những giờ kinh nhỏ trong nhà.
- Can đảm nói thật nhẹ nhàng. Không cần to tiếng, chỉ cần không chối bỏ điều mình tin.
- Tha thứ cho người làm hại mình. Theo gương Chúa Giêsu cầu nguyện cho những kẻ đóng đinh Người, người tín hữu được mời tha thứ cả khi bị đối xử bất công.
- Gắn bó với cộng đoàn. Trong danh sách các thánh có cả trùm họ và 15 thầy giảng, những người lo cho họ đạo từ cơ sở.
Khi Giáo hội Việt Nam đang hướng về kỷ niệm 500 năm Tin Mừng đến Việt Nam, tính từ năm 1533, những bài học này càng có ý nghĩa. Bài Hướng về 500 năm Tin Mừng đến Việt Nam đã nhắc rằng mỗi thế hệ đều được mời trở thành người gieo hạt.
Mừng lễ các thánh tử đạo trong gia đình
Gia đình có thể mừng lễ bằng những việc đơn sơ: tham dự thánh lễ ngày 24/11, đọc cho con nghe tiểu sử một vị thánh cùng tên hoặc cùng quê, cầu nguyện cho Giáo hội Việt Nam. Nếu có điều kiện, một chuyến hành hương Sở Kiện hay một linh địa tử đạo gần nhà sẽ để lại kỷ niệm khó quên cho con trẻ.
Trong góc cầu nguyện của gia đình, một bức tranh hay tượng các Thánh Tử Đạo Việt Nam đặt bên Thánh giá sẽ nhắc cả nhà rằng các ngài là ông bà tổ tiên trong đức tin, vẫn đang chuyển cầu cho con cháu mình.
Câu hỏi thường gặp
Lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam năm 2026 vào ngày nào?
Lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam được cử hành ngày 24/11. Năm 2026, ngày này rơi vào thứ Ba, ngay sau lễ Chúa Kitô Vua vào Chúa nhật 22/11. Tại Việt Nam, đây là lễ trọng, màu phụng vụ đỏ. Giờ lễ và chương trình hành hương cụ thể nên xem thông báo của giáo phận.
Các Thánh Tử Đạo Việt Nam được phong thánh khi nào?
Ngày 19/6/1988, Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tôn phong hiển thánh cho 117 vị tại Rôma. Theo bài giảng của ngài, các vị gồm 8 giám mục, 50 linh mục và 59 giáo dân, trong đó có 96 người Việt và 21 thừa sai người Tây Ban Nha, người Pháp.
Vì sao gọi là “Thánh Anrê Dũng Lạc và các bạn”?
Trong lịch phụng vụ chung, 117 vị được mừng chung một lễ dưới tên Thánh Anrê Dũng Lạc, linh mục, và các bạn tử đạo. Đây là cách gọi quen thuộc khi Hội Thánh tôn phong cả một nhóm, lấy tên một vị đại diện.
Giáo dân hôm nay học được gì từ các thánh tử đạo?
Bài học lớn nhất là sống trung thành với Chúa trong việc thường ngày: làm ăn ngay thẳng, giữ kinh nguyện gia đình, tha thứ và gắn bó với giáo xứ. Phần đông các thánh tử đạo là giáo dân, nên chứng tá của các ngài rất gần với đời sống của chúng ta.
Tìm tượng, bàn thờ cho gia đình và giáo xứ
BECONI chế tác tượng Công giáo và bàn thờ Chúa thủ công, nhiều kích thước cho gia đình, giáo xứ.
Nguyễn Cường tổng hợp
