Kinh Vực Sâu và kinh cầu cho các linh hồn: nguồn gốc và cách đọc trong gia đình

Kinh Vực Sâu là lời kinh quen thuộc nhất mà người Công giáo Việt Nam đọc để cầu cho các linh hồn. Lời kinh ấy không do ai đặt ra gần đây, mà bắt nguồn từ Thánh vịnh 130 trong Kinh Thánh, một tiếng kêu của con người từ đáy sâu đau khổ hướng về lòng thương xót của Thiên Chúa.

Kinh Vực Sâu bắt nguồn từ Thánh vịnh 130

Trong sách Thánh vịnh, bài số 130 (theo cách đánh số của bản Latinh và nhiều sách kinh cũ là 129) thuộc nhóm “Ca khúc lên Đền”, những bài hát người Do Thái xưa dùng khi hành hương lên Giêrusalem. Bản Latinh mở đầu bằng hai chữ De profundis, nghĩa là “từ vực sâu”. Tên gọi Kinh Vực Sâu của ông bà ta dịch đúng tinh thần ấy.

Thánh vịnh đi qua bốn chặng ngắn. Mở đầu là tiếng kêu từ chốn thẳm sâu, xin Chúa lắng tai nghe. Kế đến là lời thú nhận: nếu Chúa chấp tội thì không ai đứng vững nổi, nhưng nơi Chúa có ơn tha thứ. Chặng thứ ba là sự chờ đợi: linh hồn trông đợi Chúa hơn người lính gác mong trời sáng. Cuối cùng là niềm tin rằng Chúa sẽ cứu chuộc dân Người khỏi mọi tội lỗi.

Câu mở đầu trong sách kinh Việt Nam, “Lạy Chúa, con ở dưới vực sâu kêu lên Chúa”, đã thấm vào trí nhớ của bao thế hệ. Nhiều người lớn tuổi thuộc lòng lời kinh này trước cả khi biết chữ.

Vì sao thánh vịnh này hợp để cầu cho người đã khuất

Thoạt nhìn, Thánh vịnh 130 là lời cầu của người còn sống đang chìm trong tội lỗi và khốn cùng. Nhưng chính tâm tình ấy lại rất gần với hoàn cảnh các linh hồn nơi luyện ngục. Họ đã chắc chắn được cứu độ, nhưng còn đang chờ được thanh luyện trọn vẹn để thấy mặt Chúa, như Giáo lý Hội Thánh Công giáo số 1030 dạy.

Khi đọc Kinh Vực Sâu cho người đã khuất, chúng ta như mượn lời họ, kêu thay cho họ. Hình ảnh người lính gác chờ bình minh diễn tả rất đúng niềm trông đợi của các linh hồn: đêm sẽ qua, và ánh sáng của Chúa chắc chắn sẽ đến.

Giáo lý số 958 còn nói rằng từ thời đầu, Hội Thánh đã dâng lời cầu nguyện cho người chết trong ý thức về sự hiệp thông của toàn thân thể mầu nhiệm Đức Kitô. Kinh Vực Sâu vì thế không phải lời than của người cô độc, mà là tiếng nói chung của cả một gia đình đức tin, người sống và người đã khuất cùng hướng về một Thiên Chúa giàu lòng thương xót.

Kinh Vực Sâu trong nếp đạo của người Công giáo Việt Nam

Ở nhiều họ đạo, Kinh Vực Sâu gắn với những khoảnh khắc rất đời thường. Có nơi đọc sau giờ kinh tối, có nơi đọc khi nghe chuông nhà thờ báo tin một người trong xứ vừa qua đời. Trong đám tang, lúc canh thức bên linh cữu hay khi hạ huyệt, lời kinh này thường vang lên cùng với kinh cầu cho người qua đời.

Ngày giỗ ông bà, cha mẹ, con cháu tụ họp đọc kinh trước bàn thờ rồi mới dùng bữa. Tháng Mười Một, khi đi viếng nghĩa trang, cả gia đình đứng quanh nấm mộ, đọc một kinh Vực Sâu, một kinh Lạy Cha, một kinh Kính Mừng. Những thánh lễ tại vườn thánh mà trang Tổng Giáo phận Hà Nội ghi lại ở nhiều giáo xứ cũng thường khép lại bằng lời cầu nguyện và rảy nước thánh trên các phần mộ.

Điều đáng quý là lời kinh này được truyền lại trong gia đình. Đứa trẻ nghe bà nội đọc, rồi lớn lên tự đọc cho chính bà. Đó là một sợi dây đức tin nối các thế hệ.

Những kinh cầu khác cho các linh hồn

Bên cạnh Kinh Vực Sâu, gia đình có thể dùng thêm nhiều lời kinh khác. Một bài viết trên trang Tổng Giáo phận Hà Nội gợi ý lần Chuỗi Lòng Thương Xót, đọc Kinh An Nghỉ Đời Đời, cầu Giờ Kinh Cầu Hồn và rước lễ với ý chỉ dâng cho các linh hồn. Có thể sắp xếp như sau:

Lời kinh	Khi nào nên đọc	Thời gian
Kinh Vực Sâu	Sau kinh tối, ngày giỗ, khi viếng mộ	Khoảng 2 phút
Kinh An Nghỉ Đời Đời	Cuối mỗi giờ kinh, khi đi ngang nghĩa trang	Dưới 1 phút
Chuỗi Lòng Thương Xót	Buổi chiều, nhất là 3 giờ chiều	Khoảng 10 phút
Kinh Mân Côi	Giờ kinh gia đình, đi đường xa	Khoảng 20 phút
Giờ Kinh Cầu Hồn	Ngày giỗ, tuần cầu hồn tại giáo xứ	Tùy nơi

Không cần đọc hết mọi kinh trong một tối. Chọn ít nhưng đều đặn sẽ giúp cả nhà giữ được nhịp cầu nguyện suốt tháng.

Gợi ý giờ kinh cầu hồn 15 phút cho gia đình

Nhiều gia đình bận rộn ngại giờ kinh dài. Một khung 15 phút như dưới đây vừa đủ để cả nhà, kể cả trẻ nhỏ, cùng tham gia:

1. Thắp nến, làm dấu Thánh giá. Người chủ sự đọc tên những người đã khuất mà gia đình muốn nhớ.
2. Đọc một đoạn Lời Chúa ngắn, chẳng hạn Gioan 6,39, khi Chúa Giêsu nói Người không để mất một ai Chúa Cha đã ban cho Người.
3. Đọc chậm Kinh Vực Sâu. Mỗi người đọc một câu, các người khác thưa.
4. Một chục kinh Mân Côi hoặc Chuỗi Lòng Thương Xót, dâng cho các linh hồn.
5. Lời nguyện tự phát. Mỗi người nói một câu nhớ về ông bà, cha mẹ hay người thân.
6. Kết thúc bằng Kinh An Nghỉ Đời Đời và làm dấu Thánh giá.

Nếu muốn thêm một giờ thinh lặng trước Thánh Thể, gia đình có thể tham dự giờ chầu tại giáo xứ, như tinh thần được kể trong bài Ngày Chầu lượt ở các giáo xứ Hà Nội.

Dạy con trẻ đọc Kinh Vực Sâu

Trẻ em học kinh tốt nhất bằng tai và bằng trái tim. Cha mẹ có thể kể cho con nghe về ông bà đã mất, cho con xem ảnh, rồi mời con đọc một câu kinh cho người ấy. Khi đi viếng mộ, để con tự cắm nến, tự đặt bông hoa, rồi cùng đọc Kinh Vực Sâu. Một lời giải thích đơn giản là đủ: chúng ta xin Chúa thương đón ông bà về nhà Chúa.

Trong tám ngày đầu tháng Mười Một, gia đình còn có thể lãnh ơn toàn xá cho các linh hồn. Các điều kiện cụ thể có trong bài Lễ Các Thánh và Lễ Các Đẳng: viếng nghĩa trang, lãnh ân xá.

Một góc cầu nguyện ngăn nắp bên bàn thờ Chúa, có cây nến, tượng Đức Mẹ và tấm ảnh người thân, sẽ giúp trẻ nhớ rằng mỗi tối cả nhà cùng dừng lại ở đó để nói chuyện với Chúa và nhớ đến những người đã đi trước.

Câu hỏi thường gặp

Kinh Vực Sâu lấy từ đâu trong Kinh Thánh?

Kinh Vực Sâu lấy từ Thánh vịnh 130, theo cách đánh số bản Latinh là Thánh vịnh 129, mở đầu bằng chữ De profundis. Đây là một trong các “Ca khúc lên Đền”. Bản kinh tiếng Việt chuyển ý thánh vịnh thành lời cầu quen thuộc để dâng cho các linh hồn.

Khi nào nên đọc Kinh Vực Sâu?

Không có giờ bắt buộc. Người Công giáo Việt Nam thường đọc sau giờ kinh tối, trong ngày giỗ, khi viếng mộ, khi có người trong xứ qua đời và nhất là trong tháng các Linh hồn. Điều quan trọng là đọc chậm, với lòng tin cậy vào lòng thương xót Chúa.

Người không phải Công giáo có thể đọc Kinh Vực Sâu không?

Có thể. Thánh vịnh 130 là lời cầu chung của dân Chúa, cả người Do Thái lẫn Kitô hữu đều dùng. Bất cứ ai muốn phó thác người thân đã khuất cho lòng thương xót của Thiên Chúa đều có thể đọc lời kinh này.

Đọc Kinh Vực Sâu có thay cho việc xin lễ được không?

Không thay thế, mà bổ sung. Giáo lý dạy Thánh lễ là lời cầu nguyện cao quý nhất cho người đã khuất. Kinh Vực Sâu là lời cầu hằng ngày của gia đình. Nên xin lễ cầu hồn khi có thể, và đọc kinh mỗi tối để giữ lòng nhớ thương liên lỉ.

Nguyễn Cường tổng hợp