Hồi nhỏ, mỗi lần ông nội dẫn tôi đi lễ, ông hay dừng lại trước tấm bia đá cũ ở góc sân nhà thờ, nơi ghi tên một vị thừa sai người Pháp. Tôi không đọc được chữ trên bia, chỉ nhớ ông bảo: “Không có các cụ Tây ngày xưa vượt biển sang đây, thì nhà mình chưa chắc đã có đạo.” Câu nói ấy theo tôi mãi. Tuần này, đọc hai bản tin từ Tổng Giáo phận Hà Nội, tôi lại nhớ ông.
Thánh lễ 400 năm ngày sinh Đức cha Pallu
Theo trang Tổng Giáo phận Hà Nội, tối thứ Sáu 16/10/2026, tại Nhà thờ Chính Tòa Hà Nội, Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên chủ sự Thánh lễ kỷ niệm 400 năm ngày sinh Đức cha François Pallu (1626–1684). Hiệp dâng có Đức cha Phụ tá Giuse Vũ Công Viện, quý cha, quý thầy phó tế, tu sĩ và đông đảo cộng đoàn.
Đức cha Pallu sinh ngày 31/8/1626 tại thành phố Tours, nước Pháp. Năm 1658, ngài được bổ nhiệm làm Đại diện Tông tòa Đàng Ngoài. Cùng với Đức cha Pierre Lambert de la Motte, ngài có vai trò quan trọng trong việc hình thành Hội Thừa sai Paris và thúc đẩy việc loan báo Tin Mừng tại Việt Nam.
Chi tiết khiến tôi lặng người là: ngài chưa một lần đặt chân đến miền Bắc Việt Nam. Vậy mà ngài vẫn kiên trì với sứ mạng được trao, lo kết nối với Tòa Thánh, tìm người, tìm nguồn lực cho công cuộc truyền giáo ở Viễn Đông. Ngài cũng thao thức đào tạo hàng giáo sĩ bản địa, để Giáo hội Việt Nam có thể tự đứng trên đôi chân mình.
Tôi nghĩ đến những người hôm nay cũng “truyền giáo từ xa”: các bà mẹ ở quê ngày nào cũng lần chuỗi cho con cháu đi làm ăn xa, những ân nhân âm thầm giúp một nhà thờ vùng sâu mà chưa từng tới đó. Đức cha Pallu là gương cho những người phục vụ mà không thấy được trọn vẹn hoa trái của mình.
“Truyền giáo là bản chất của Giáo hội”
Trong bài chia sẻ Lời Chúa, Đức Tổng Giám mục Giuse khởi đi từ Thư Mục vụ năm 2026 của Hội đồng Giám mục Việt Nam và mời cộng đoàn ý thức sứ mạng truyền giáo của mỗi người. Ngài nhấn mạnh việc loan báo Tin Mừng hôm nay không chỉ bằng lời nói hay đóng góp vật chất, mà trước hết bằng đời sống tốt lành, việc làm cụ thể và chứng tá yêu thương. Dù gặp hiểu lầm hay khó khăn, người tín hữu vẫn được mời gọi trung thành với Đức Giêsu Kitô, Đấng là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống.
Cuối lễ, Đức Tổng Giám mục cùng cộng đoàn đọc kinh xin ơn nhờ lời chuyển cầu của Đức cha Pallu và cầu nguyện cho tiến trình xin phong chân phước, phong thánh cho Đức cha François Pallu và Đức cha Pierre Lambert de la Motte.
Bản kinh này được đăng trên trang Tổng Giáo phận Hà Nội, có Imprimatur ngày 15/7/2022. Một câu trong kinh tôi thấy rất hợp để cả nhà cùng đọc: nhờ công khó của ngài “mà cha ông chúng con đã được ơn đón nhận đức tin tinh tuyền”. Trang Tổng Giáo phận cũng ghi chú: ai nhận được ơn lành nhờ lời chuyển cầu của Đức cha Pallu, xin báo về Tòa Tổng Giám mục Hà Nội, 40 Nhà Chung.
Một giáo họ nhỏ bên nấm mộ 262 năm
Bản tin thứ hai nhỏ hơn nhưng làm tôi xúc động không kém. Theo Tổng Giáo phận Hà Nội, ngày 19/10/2026, Giáo họ Tiêu Viên thuộc Giáo xứ Tiêu Động Thượng dâng Thánh lễ cầu nguyện cho Đức cha Louis Néez, nguyên Đại diện Tông tòa Địa phận Tây Đàng Ngoài, nhân 262 năm ngày ngài qua đời. Thánh lễ do cha xứ Gioan Nguyễn Văn Hân chủ sự, cha phó Giuse Trần Văn Hùng hiệp dâng.
Đức cha Néez sinh ngày 11/02/1680 tại Verneuil, nước Pháp. Ngài lên đường truyền giáo năm 1712, đến Địa phận Tây Đàng Ngoài vào tháng 9/1715, làm giáo sư chủng viện, quản lý, cha chính rồi bề trên địa phận. Tháng 9/1738, ngài được bổ nhiệm làm Giám mục hiệu tòa Céomanie, Đại diện Tông tòa. Ngài qua đời ngày 19/10/1764 tại họ Trại Nhồi (Tiêu Viên) và được an táng ngay tại họ đạo này.
Sau Thánh lễ, quý cha và cộng đoàn ra quây quần bên phần mộ ngài để cầu nguyện. Một giáo họ nhỏ vẫn giữ nấm mộ ấy suốt hơn hai thế kỷ rưỡi, năm nào cũng dâng lễ, đó là cách người Việt mình nhớ ơn: không ồn ào, mà bền bỉ.
Từ lòng biết ơn đến tháng các Linh hồn
Còn mười ngày nữa là bước vào tháng Mười Một, tháng Hội Thánh dành để cầu nguyện cách riêng cho các tín hữu đã qua đời. Theo giáo lý của Hội Thánh, ngay từ đầu, Hội Thánh đã tôn kính việc tưởng nhớ người qua đời và dâng lời cầu nguyện, đặc biệt là Thánh lễ, cho họ (Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo số 1032 – kiến thức giáo lý chung, không nằm trong hai bản tin trên).
Năm nay, gia đình tôi định thêm vào danh sách cầu nguyện tháng Mười Một mấy cái tên ít khi được nhắc: các vị thừa sai đã đến giáo xứ mình từ thời xa xưa, các cha xứ, các ông trùm, bà quản đã khuất. Họ cũng là “ông bà” trong đức tin của chúng ta. Tôi sẽ cùng các con:
- Tìm hiểu lịch sử giáo xứ mình: ai là người đầu tiên mang Tin Mừng đến, nhà thờ được xây năm nào.
- Viếng nghĩa trang giáo xứ, dừng lại cả ở những ngôi mộ không còn người thân chăm sóc.
- Đọc kinh xin ơn nhờ lời chuyển cầu của Đức cha Pallu trong giờ kinh tối, xin cho các đấng tiên khởi sớm được Hội Thánh tôn vinh.
- Ghi tên các vị vào sổ cầu nguyện đặt cạnh bàn thờ Chúa, để mỗi tối ai cũng nhìn thấy.
Ông nội tôi đã về với Chúa nhiều năm. Tôi tin ông sẽ vui nếu biết cháu mình cuối cùng cũng hiểu câu ông nói ở sân nhà thờ hôm nào. Đức tin chúng ta có hôm nay là nhờ bao người đã gieo hạt mà không kịp thấy mùa gặt. Nhớ đến họ, cầu nguyện cho họ, và sống sao cho xứng với hạt giống ấy, có lẽ là cách tri ân đẹp nhất.
Bàn thờ gia đình – nơi giữ lòng biết ơn tổ tiên trong đức tin
Tháng các Linh hồn là dịp nhiều gia đình sắp xếp lại góc cầu nguyện, đặt di ảnh ông bà cạnh bàn thờ Chúa một cách trang nghiêm, đúng tinh thần Công giáo. Bàn thờ Chúa Beconi có các mẫu bàn thờ Chúa kết hợp bàn thờ gia tiên, bàn thờ gỗ và tủ thờ với nhiều kích thước cho nhà phố, căn hộ.
Tham khảo mẫu và được tư vấn cách bố trí tại Beconi – bàn thờ Công giáo cho gia đình Việt.
Nguồn tham khảo: tonggiaophanhanoi.org (16/10/2026; 19/10/2026; Kinh xin ơn nhờ lời chuyển cầu của Đức cha François Pallu, Imprimatur 15/7/2022); Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo số 1032 (kiến thức giáo lý chung).
Nguyễn Cường tổng hợp
