Mỗi năm sau mùa mưa bão, xưởng lại nhận về vài bức tượng Đức Mẹ ngoài trời cần sửa. Có tượng bạc màu đến mức áo xanh thành áo xám. Có tượng nứt chân vì nước ngấm vào lõi. Có tượng nghiêng hẳn sang một bên vì đế đặt trên nền đất mềm. Chủ nhà nào cũng tiếc, vì tượng Mẹ đã gắn với bao nhiêu giờ kinh tối của cả nhà.
Phần lớn những chuyện đó tránh được nếu chọn đúng ngay từ đầu. Nên ở đây mình chỉ nói chuyện thực tế: chất liệu nào chịu được nắng mưa, cỡ nào vừa sân, quay mặt về hướng nào, có cần mái che không.
Tượng Đức Mẹ ngoài trời nên làm bằng chất liệu chịu thời tiết như đá tự nhiên (đá trắng, cẩm thạch), composite có sơn phủ chống tia UV, đồng đúc, hoặc xi măng cốt thép đối với tượng rất lớn. Kích thước chọn theo khoảng cách người đứng nhìn: sân nhà phố thường 80cm đến 1m2, sân vườn rộng 1m2 đến 1m8, sân nhà thờ từ 1m8 trở lên. Tượng cần đặt trên chân đế vững, có neo chống đổ, và nên có mái che hoặc hang đá để bớt nắng mưa trực tiếp.
Chất liệu cho tượng Đức Mẹ ngoài trời
Nhà mình ở đâu thì tính theo thời tiết chỗ đó. Miền Trung nắng gắt, gió bão. Miền Tây ẩm, rêu mọc nhanh. Vùng biển có hơi muối. Cao nguyên lạnh, sương nhiều. Mỗi chất liệu chịu mỗi kiểu khác nhau.
Đá tự nhiên
Đá là bền nhất. Tượng Mẹ bằng đá trắng hay cẩm thạch đặt ngoài trời vài chục năm vẫn đứng đó, chỉ cần vệ sinh định kỳ. Màu đá theo thời gian ngả trầm, nhiều người lại thích vẻ đó. Nhược điểm là nặng, giá cao hơn composite, và khó vẽ màu sặc sỡ như tượng sơn. Ai thích tượng đá có thể xem thêm bài điêu khắc tượng Công giáo bằng đá trắng theo yêu cầu.
Composite sơn chống UV
Đây là lựa chọn nhiều gia đình nhất vì nhẹ, giữ chi tiết sắc nét, màu đẹp và giá dễ chịu. Điều quyết định độ bền là lớp sơn. Ở Beconi, tượng đặt ngoài trời được sơn lót kỹ, vẽ màu tay, rồi phủ lớp bảo vệ chống tia UV và chống thấm. Dù vậy, sau vài năm dưới nắng gắt, màu vẫn nhạt dần; khi đó đem tượng về xưởng dặm màu lại là tượng tươi như mới.
Đồng đúc
Tượng đồng rất bền, chịu va đập tốt, theo năm tháng lên màu xanh rỉ đồng hoặc nâu trầm. Nhưng giá cao và thời gian làm lâu, thường chỉ giáo xứ hay dòng tu đặt cho công trình lớn.
Xi măng, bê tông
Ngày trước nhiều nhà thờ đúc tượng xi măng rồi quét vôi hay sơn. Rẻ và chắc, nhưng nặng, chi tiết thô, sơn bong theo từng mảng. Nay xi măng chủ yếu dùng cho tượng rất lớn hoặc làm phần hang, phần bệ.
Còn thạch cao, gỗ, sứ thì xin anh chị đừng đặt ngoài trời. Mưa vài mùa là hỏng.
Kích thước tượng theo không gian
Nguyên tắc dễ nhớ: đứng ở chỗ người ta hay đứng đọc kinh, nhìn lên tượng thấy rõ gương mặt Mẹ mà không phải ngửa cổ. Sân càng rộng, người đứng càng xa thì tượng càng phải lớn. Mấy cỡ xưởng hay tư vấn:
- Góc hiên, sân nhà phố, ban công rộng: khoảng 60cm đến 1m.
- Sân nhà vườn, biệt thự: khoảng 1m2 đến 1m8.
- Sân nhà thờ, khuôn viên dòng tu, trường học: từ 1m8 đến vài mét, tùy khoảng sân và chiều cao nhà thờ phía sau.
Nhớ cộng cả chiều cao chân đế. Tượng 1m2 đặt trên bệ 80cm là đã cao ngang đầu người. Phần chân đế, anh chị đọc thêm bài chân đế tượng Đức Mẹ để biết cách tính tỷ lệ.
Đặt tượng quay về hướng nào
Giáo hội không có quy định hướng đặt tượng Mẹ. Đây hoàn toàn là chuyện thực tế và thẩm mỹ. Kinh nghiệm của xưởng là cho tượng quay mặt về phía người sẽ đến cầu nguyện: hướng cổng nhà, hướng lối đi, hoặc hướng phòng khách nhìn ra. Ở giáo xứ thì tượng thường nhìn ra sân, ra lối bà con đi lễ.
Một điều nữa là ánh nắng. Tượng quay về hướng tây hứng nắng chiều gắt nhất, màu sơn phai nhanh hơn. Nếu buộc phải quay hướng đó, nên có mái che hoặc trồng cây tán vừa phải phía bên. Cũng tránh đặt sát dưới tán cây lớn: lá rụng, nhựa cây, phân chim, cành gãy mùa bão đều làm hư tượng.
Mái che, hang đá hay để trống
Tượng để trống giữa sân nhìn thoáng, đẹp, nhất là tượng đá trắng nổi trên nền cây xanh. Nhưng nắng mưa tác động trực tiếp, nên tượng composite để trống cần được dặm sơn sớm hơn.
Có mái che nhỏ (mái ngói, mái kính, mái vòm) thì tượng bền hơn hẳn, lại có chỗ gắn đèn chiếu buổi tối. Hang đá Đức Mẹ thì quen thuộc với bà con mình, gợi nhớ hang đá Lộ Đức, vừa che chắn cho tượng vừa tạo không gian cầu nguyện. Cách xây hang, đổ móng, đi đèn, trồng cây thì xưởng có ghi lại trong bài kinh nghiệm xây đài Đức Mẹ ngoài trời. Anh chị cũng có thể tham khảo 10 mẫu tượng Đức Mẹ đặt ngoài trời, sân vườn để hình dung.
Các mẫu chịu được nắng mưa mà xưởng đang làm, anh chị xem ở trang tượng Đức Mẹ ngoài trời.
Câu hỏi thường gặp
Tượng composite ngoài trời giữ màu được bao lâu?
Tùy nắng gắt hay không, có mái che hay không, và lớp sơn phủ. Tượng có mái che giữ màu lâu hơn rõ rệt. Khi thấy màu nhạt hay bong, nên đem về xưởng dặm lại sớm, đừng để lâu.
Tượng đá có cần sơn phủ không?
Đá trắng có thể phủ một lớp chống thấm trong suốt để hạn chế bám bẩn, rêu mốc. Lớp này không làm đổi màu đá.
Ở vùng biển nên chọn chất liệu gì?
Đá là an toàn nhất. Nếu chọn composite thì nên có mái che và vệ sinh thường xuyên để hơi muối không bám lâu trên bề mặt.
Mưa bão lớn thì làm sao giữ tượng?
Tượng cần được neo chặt vào chân đế ngay từ lúc lắp. Trước bão, gia đình nên kiểm tra mái che, cắt tỉa cành cây gần tượng. Cách chăm sóc tượng qua các mùa có trong bài bảo quản tượng Đức Mẹ ngoài trời.
Một bức tượng Mẹ ngoài sân là lời mời mỗi người đi ngang dừng lại, làm dấu, đọc một kinh Kính Mừng. Chúc gia đình anh chị chọn được tượng ưng ý và giữ được nó bền lâu. Cần tư vấn thêm về tượng Đức Mẹ ngoài trời, anh chị liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline/Zalo trên website catholicvn.com hoặc nhắn tin fanpage Beconi, gửi kèm vài tấm hình khoảng sân để xưởng góp ý cho sát.
