Khi một giáo xứ gọi lên xưởng hỏi về tượng Đức Mẹ 2m, câu đầu tiên chúng tôi hỏi lại thường làm anh chị trong ban hành giáo hơi bất ngờ: “Chỗ định dựng đài Mẹ, ngày trước đất đó là gì?”. Ruộng, ao lấp, đất mới san, hay nền nhà cũ? Nghe thì chẳng liên quan gì đến tượng, nhưng với cỡ 2m, cái nằm dưới đất mới là thứ quyết định Mẹ đứng vững được bao nhiêu năm.
Bài này mình không bàn nhiều về mẫu mã. Mình nói chuyện phần “xương cốt” của một đài Mẹ 2m: móng, neo, gió, khối đá, và ngày cẩu tượng lên bệ.
Trả lời gọn cho anh chị: tượng Đức Mẹ 2m bằng đá nặng cỡ hàng tấn tùy loại đá và mẫu, nên bắt buộc có móng bê tông cốt thép riêng cho bệ, có thanh neo inox nối từ móng lên xuyên vào thân tượng, và cần xe cẩu khi lắp đặt. Đá trắng cỡ 2m vẫn tìm được khối nguyên để tạc liền, nhưng mẫu có tay dang rộng hoặc có thêm chi tiết như thiên thần, ba trẻ chăn chiên thì xưởng thường ghép khối có tính toán. Chiều cao 2m thường chỉ tính phần tượng, chưa gồm bệ.
Vì sao tượng Đức Mẹ 2m cần quan tâm móng trước
Tượng nhỏ hơn, như cỡ 1m hay 1m2, thì một cái bệ xây gạch chắc chắn trên nền sân đã đổ bê tông là tạm đủ. Lên đến 2m bằng đá, cộng thêm bệ đá hoặc bệ xây ốp đá, tổng tải trọng dồn xuống một diện tích nhỏ là rất lớn. Đất yếu thì sau vài mùa mưa, bệ lún lệch một bên. Lệch vài phân thôi, nhìn từ xa đã thấy Mẹ đứng nghiêng.
Với đài Mẹ giáo xứ, xưởng luôn khuyên mời một kỹ sư xây dựng địa phương xem nền đất. Đất tốt thì móng băng hoặc móng đơn bê tông cốt thép là đủ. Đất ao lấp, đất ruộng thì có khi phải ép cọc hoặc gia cố thêm. Phần này anh chị đừng tiết kiệm, vì sửa móng khi tượng đã đứng trên đó tốn kém và nguy hiểm hơn nhiều.
Một điều nữa: móng của đài Mẹ nên tách riêng, không dính liền với nền sân lát gạch xung quanh. Nền sân co giãn theo nắng mưa khác với móng bệ. Dính liền thì dễ nứt ở chỗ tiếp giáp.
Neo bệ và chống gió
Có anh chị nghĩ tượng đá nặng như vậy thì gió nào mà đổ được. Thật ra tượng 2m có diện tích đón gió lớn, trọng tâm lại cao. Gió giật mạnh kèm mưa, nhất là vùng ven biển miền Trung, có thể làm tượng rung, lâu ngày chỗ tiếp giáp với bệ bị hở. Thêm nữa, động đất nhẹ hay xe tải lớn chạy qua sát cổng nhà thờ cũng gây rung.
Cách xưởng làm là khoan lỗ ở đế tượng ngay từ lúc tạc, đặt sẵn thanh neo inox chờ trong bệ, rồi khi lắp thì cắm thanh neo xuyên lên thân tượng một đoạn và bơm keo epoxy chuyên dùng cho đá. Tượng ghép khối thì mỗi mối ghép cũng có chốt inox bên trong, không chỉ dựa vào keo. Nhìn bên ngoài không thấy gì, nhưng bên trong Mẹ đứng trên một bộ khung chắc chắn.
Với tượng 2m bằng composite, chuyện neo còn quan trọng hơn vì composite nhẹ. Xưởng sẽ làm khung thép trong lòng tượng, đổ thêm vữa phần chân và hàn hoặc bắt bu lông xuống bệ. Composite vẽ tay có cái lợi là màu sắc rõ, áo xanh khăn trắng đúng như hình ảnh quen thuộc, nhưng ngoài trời thì vài năm phải sơn lại. Đá thì để trắng nguyên, mưa nắng bao năm vẫn vậy.
Đá nguyên khối hay ghép khối
Ở cỡ 2m, đá cẩm thạch trắng và đá trắng Nghệ An vẫn khai thác được khối đủ lớn để tạc liền. Tượng nguyên khối có cái quý là không có đường nối, nhìn liền mạch, và bền hơn về lâu dài. Nhưng khối càng lớn càng khó chọn, phải soi kỹ vết rạn, vân lạ ở vị trí gương mặt. Có khi xưởng chờ mấy tuần mới có khối ưng.
Mẫu Mẹ Ban Ơn dang hai tay, hay Mẹ bế Chúa Hài Đồng có tà áo xòe rộng, thì phần tay hoặc tà áo thường ghép thêm. Thợ giỏi sẽ đặt mối ghép đúng theo đường nếp áo, sau khi mài và đánh màu thì gần như không thấy. Ghép khối đúng kỹ thuật không phải là làm ẩu. Nhiều tượng đá lớn trên thế giới cũng được ghép như vậy.
Còn ngọc thì xưởng nói thật: tượng Đức Mẹ 2m bằng ngọc onyx hay ngọc bích nguyên khối gần như không thể tìm. Nếu giáo xứ thật sự muốn ngọc ở cỡ này, phải ghép nhiều khối ngọc, chọn khối cùng tông màu, giá rất cao và thời gian làm kéo dài nhiều tháng. Nhiều nơi chọn giải pháp tượng đá trắng 2m ngoài trời, còn một tượng Mẹ bằng ngọc nhỏ hơn đặt trong nhà nguyện. Anh chị muốn tìm hiểu thêm về ngọc làm tượng có thể đọc bài tượng Công giáo bằng đá quý và ngọc.
Ngày lắp đặt tượng Đức Mẹ 2m
Đây là ngày cả giáo xứ hay ra đứng xem, nhưng cũng là ngày cần cẩn thận nhất. Trình tự xưởng thường làm như sau:
- Bệ và móng phải hoàn thiện trước ít nhất vài tuần cho bê tông đủ cứng, thanh neo chờ đã đặt đúng tâm.
- Kiểm tra đường vào: cổng nhà thờ rộng bao nhiêu, có dây điện ngang không, xe cẩu đậu được ở đâu.
- Tượng được bọc xốp, quấn chăn dày, buộc đai vải mềm ở những chỗ chịu lực, không móc cáp thép trực tiếp vào đá.
- Cẩu từ từ, có người giữ dây hai bên cho tượng không xoay, hạ thẳng đứng xuống thanh neo.
- Chỉnh hướng tượng, bơm keo, giữ chống vài ngày rồi mới tháo.
Hướng tượng nên bàn trước với cha xứ. Đa số đài Mẹ quay về phía cổng hoặc phía bà con ra vào, để ai đi ngang cũng chào Mẹ được một câu.
Phần làm phép và các bước chuẩn bị cho đài, anh chị xem thêm bài chân đế tượng Đức Mẹ và bài tổng hợp kích thước tượng Đức Mẹ phổ biến.
Ban hành giáo đang bàn kiểu đài thì xem thêm các mẫu thiết kế đài Đức Mẹ để có hình cụ thể mà góp ý.
Mấy câu anh chị hay hỏi xưởng
Giáo xứ tự đổ móng được không, hay xưởng phải làm?
Giáo xứ tự làm được, thợ địa phương còn hiểu đất hơn. Xưởng sẽ gửi bản vẽ vị trí thanh neo, kích thước mặt bệ và tải trọng ước tính để kỹ sư tính móng.
Tượng 2m có cần mái che không?
Tượng đá thì không bắt buộc. Tượng composite vẽ tay thì có mái che sẽ giữ màu lâu hơn nhiều.
Vận chuyển tượng 2m từ xưởng đến giáo xứ thế nào?
Tượng được đóng khung gỗ, chèn kín, nằm hoặc đứng tùy mẫu, đi bằng xe tải có cẩu. Đường xa thì xưởng sắp xếp xe chuyên chở hàng nặng.
Mất bao lâu để làm xong?
Tùy mẫu và việc tìm khối đá. Tượng đá 2m thường tính bằng vài tháng, xưởng sẽ báo cụ thể sau khi duyệt mẫu.
Một đài Mẹ 2m dựng đúng cách thì đứng đó qua mấy thế hệ, ông bà rồi con cháu cùng quỳ trước một tượng Mẹ. Ban hành giáo hay cha xứ nào đang chuẩn bị dựng đài, cứ liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline/Zalo trên website catholicvn.com, hoặc nhắn tin fanpage Beconi. Gửi cho xưởng vài tấm ảnh khu đất và hướng cổng, chúng tôi sẽ tư vấn mẫu, chất liệu và báo giá. Xin Mẹ Maria chúc lành cho công việc của giáo xứ.
