Những tượng Mẹ nhỏ thường bắt đầu bằng một tin nhắn. “Xưởng ơi, cho em hỏi mẫu Fatima 60 phân.” Còn một tượng Đức Mẹ 3m thì gần như luôn bắt đầu bằng một buổi ngồi lại. Cha quản nhiệm, vài anh trong ban xây dựng, có khi thêm một sơ hay một thầy phụ trách linh đài, trải bản vẽ khu đất ra bàn. Câu chuyện lúc đó chưa phải là giá bao nhiêu, mà là Mẹ sẽ đứng ở đâu, khách hành hương đi từ hướng nào tới, và năm mười năm nữa nơi này sẽ ra sao.
Mình viết bài này cho những ai đang ở đúng giai đoạn đó, để biết một pho tượng 3m đi qua những bước nào trước khi được làm phép.
Nói gọn: tượng Đức Mẹ 3m là cỡ dành cho linh đài lớn, trung tâm hành hương, khuôn viên giáo phận hay đền thánh. Với cỡ này, đá trắng gần như luôn phải ghép khối có tính toán, có khung chốt inox bên trong. Móng phải do kỹ sư kết cấu tính riêng. Thời gian từ lúc chốt ý tưởng đến lúc dựng xong thường kéo dài nhiều tháng, có khi cả năm, với nhiều buổi duyệt mẫu ở từng giai đoạn. Con số 3m thường chỉ là phần tượng, chưa tính bệ và đài.
Tượng Đức Mẹ 3m khác gì những cỡ nhỏ hơn
Từ 2m lên 3m nghe như chỉ thêm một mét, nhưng khối lượng tượng tăng lên nhiều lần, chứ không tăng theo một tỷ lệ đơn giản. Tượng 3m bằng đá nặng hàng tấn. Mọi thứ đi kèm cũng lớn theo: bệ, móng, xe chở, cẩu, số người làm.
Điều khác nữa là tượng 3m không còn là một món đồ đặt trong khuôn viên. Nó thành tâm điểm của cả khu. Khách hành hương chụp ảnh với Mẹ, đoàn rước kiệu đi quanh Mẹ, thánh lễ ngoài trời cử hành trước Mẹ. Nên ngay từ đầu, tượng phải được nghĩ cùng với lối đi, sân lễ, chỗ đặt nến và hoa. Nhiều linh đài ở Việt Nam như La Vang, Tà Pao, Núi Cúi đều cho thấy điều này, anh chị có thể đọc thêm ở bài các tượng Đức Mẹ ở Việt Nam.
Các bước làm một tượng Đức Mẹ 3m
Bước một: ý tưởng và phối cảnh
Xưởng nhận thông tin về tước hiệu Mẹ mà linh đài muốn tôn kính, ảnh và bản vẽ khu đất, hướng nhìn chính. Từ đó dựng phối cảnh tượng đặt vào khung cảnh thật, để cha và ban xây dựng thấy Mẹ sẽ cao bao nhiêu so với cây cối, nhà nguyện, cổng vào. Có nơi xem phối cảnh xong mới nhận ra 3m là vừa, có nơi lại thấy cần hạ xuống 2m5 hoặc nâng bệ lên.
Bước hai: mẫu nhỏ bằng đất
Thợ nặn một mẫu nhỏ, thường vài chục phân, để duyệt dáng tổng thể. Đây là buổi duyệt mẫu đầu tiên. Góp ý lúc này rất dễ sửa: tay chắp hay dang, áo choàng phủ đến đâu, Mẹ nhìn thẳng hay hơi cúi.
Bước ba: mẫu lớn và duyệt gương mặt
Khi dáng đã chốt, xưởng làm mẫu lớn hơn, riêng phần đầu và gương mặt thường làm theo tỷ lệ thật của tượng. Đây là buổi duyệt quan trọng nhất. Gương mặt Mẹ ở cỡ 3m mà sai một chút thần thái thì cả tượng mất hồn. Xưởng hay mời cha và vài người trong cộng đoàn đến xưởng xem trực tiếp, vì xem ảnh chụp không thấy hết.
Bước bốn: chọn đá và chia khối
Từ mẫu, thợ tính cách chia khối sao cho mối ghép nằm ở chỗ khuất, theo đường nếp áo, tránh tuyệt đối gương mặt và hai bàn tay. Rồi đi chọn đá. Đá cẩm thạch trắng hay đá trắng Nghệ An đều phải chọn các khối cùng tông, cùng mỏ nếu được, để sau này không bị khối trắng khối ngà.
Bước năm: tạc, ghép thử, hoàn thiện
Từng khối được tạc thô, ghép thử trong xưởng, chỉnh lại, rồi mới tạc tinh và mài. Thường sẽ có thêm một buổi duyệt khi tượng đã ghép thử nguyên dáng, trước khi tháo ra để vận chuyển.
Phối hợp với kỹ sư làm móng
Phần này xưởng không làm thay được, và cũng không nên. Một tượng đá 3m trên bệ cao ngoài trời cần kỹ sư kết cấu tính móng, khảo sát đất, tính tải gió theo vùng. Xưởng sẽ cung cấp cho kỹ sư tải trọng ước tính của tượng, kích thước đế, vị trí và đường kính các thanh neo, sơ đồ khung chốt bên trong. Kỹ sư thiết kế móng và bệ. Hai bên làm việc với nhau từ sớm, không đợi tượng gần xong mới tính.
Có một lưu ý nhỏ mà nhiều nơi bỏ qua: nếu linh đài có kế hoạch mở rộng sau này, như làm mái che lớn hay nhà nguyện bao quanh tượng, thì nên báo kỹ sư ngay từ lúc làm móng tượng. Phần chân đế và bệ, anh chị xem thêm ở bài chân đế tượng Đức Mẹ.
Đá, ngọc hay chất liệu khác ở cỡ 3m
Đá trắng là lựa chọn chúng tôi thấy hợp nhất cho linh đài. Màu trắng tinh sạch, đứng ngoài trời hàng chục năm, càng lâu càng có vẻ trầm. Xưởng nói thẳng với anh chị về ngọc: tượng Đức Mẹ 3m bằng ngọc nguyên khối gần như không có. Muốn làm bằng ngọc thì phải ghép rất nhiều khối, chi phí rất cao, thời gian dài, và để ngoài trời thì không giữ được vẻ đẹp xuyên sáng vốn là cái quý nhất của ngọc. Nhiều linh đài chọn dựng tượng đá trắng 3m ngoài trời, còn trong nhà nguyện đặt một tượng Mẹ bằng ngọc onyx hay ngọc bích cỡ nhỏ hơn, có đèn chiếu. Xem thêm về chất liệu ngọc ở bài tượng Đức Mẹ bằng ngọc quý.
Composite có khung thép bên trong và đồng đúc cũng làm được cỡ 3m, nhẹ hơn và nhanh hơn đá. Composite thì phải sơn lại định kỳ. Đồng thì bền nhưng tông màu tối, nhiều nơi ở mình vẫn chuộng tượng Mẹ màu trắng hơn.
Những pho tượng đá xưởng đã hoàn thiện, anh chị xem ở mục tượng đá Công giáo.
Mấy câu anh chị hay hỏi xưởng
Làm tượng Đức Mẹ 3m mất bao lâu?
Thường nhiều tháng, tùy mẫu, việc tìm đá và số lần chỉnh sửa. Nếu linh đài muốn khánh thành vào một dịp như lễ Mẹ Lên Trời hay tháng Mân Côi, nên bàn với xưởng càng sớm càng tốt.
Có thể đến xưởng xem tượng trong lúc làm không?
Được, và xưởng còn mong vậy. Các buổi duyệt mẫu nên có người của linh đài đến tận nơi.
Tượng 3m chở đi bằng cách nào?
Tượng ghép khối được tháo rời, đóng kiện từng phần, chở bằng xe tải lớn rồi ghép lại tại chỗ bằng cẩu.
Một pho tượng Mẹ 3m sẽ ở lại lâu hơn tất cả những người góp tay làm ra nó. Mỗi buổi duyệt mẫu, mỗi lần chỉnh một nếp áo, anh em trong xưởng đều coi như một lời kinh dâng Mẹ. Linh đài hay trung tâm hành hương nào đang chuẩn bị, xin liên hệ Xưởng tượng Công Giáo Beconi qua hotline/Zalo trên website catholicvn.com, hoặc nhắn tin fanpage Beconi. Chúng tôi sẵn lòng đến tận nơi xem khu đất, cùng cha và ban xây dựng tính từ những bước đầu. Xin Mẹ đồng hành với công trình của quý cha và cộng đoàn.
